Multitasking και προσοχή: ναι ή όχι;

Multitasking και προσοχή: ναι ή όχι;

Δέκα καρτέλες ανοιχτές στον υπολογιστή, η οθόνη του κινητού αναβοσβήνει σε κάθε νέα ειδοποίηση, η μουσική παίζει, και παράλληλα το πλυντήριο λειτουργεί. Πώς δουλεύει η προσοχή μας όταν όλα αυτά διαδραματίζονται ταυτόχρονα, και τι συμβαίνει με αυτούς που είναι καλοί στο multitasking;

 

Εγρήγορση, Προσανατολισμός, Επιλογές 

Ξεκινώντας από αυτό που ονομάζουμε προσοχή, οι νευροεπιστήμονες ορίζουν ότι τρία είναι τα βασικά νευρικά δίκτυα που την ελέγχουν: 1. αυτό που βοηθά να είμαστε συνεχώς σε εγρήγορση ως προς τα ερεθίσματα που λαμβάνουμε (alerting network), 2. αυτό που ευθύνεται για το φιλτράρισμα των παραπάνω ερεθισμάτων και τον προσανατολισμό μας στα απαραίτητα (orienting network), και 3. αυτό που μας δίνει τη δυνατότητα να θέτουμε προτεραιότητες και να κάνουμε επιλογές μεταξύ των καθηκόντων μας (executive attention network). Σε κάθε κίνησή μας, από τις πιο απλές μέχρι τις πιο σύνθετες, αυτά τα τρία δίκτυα λειτουργούν ταχύτατα και διαδοχικά. 

 

 

 

Έχει παρατηρηθεί ότι ερεθίσματα που είναι δυνητικά «αποσπάσεις» για τη προσοχή μας, διατηρούν το alerting network ενεργό, ώστε να είμαστε έτοιμοι να ανταποκριθούμε σε οτιδήποτε πρέπει να αποτελέσει το επίκεντρο της προσοχής μας. Έτσι εξηγείται γιατί πολλοί άνθρωποι δουλεύουν ακούγοντας μουσική, ειδικά όταν η δουλειά που κάνουν τους φαίνεται βαρετή και δυσκολεύονται αλλιώς να συγκεντρωθούν.

 

 

 

Το νευρικό δίκτυο executive attention network είναι αυτό που μας δίνει τη δυνατότητα να «ζυγίζουμε» καταστάσεις και να παίρνουμε αποφάσεις όταν έχουμε…πολλά στο κεφάλι μας. Για το λόγο αυτό, συνδέει εγκεφαλικές περιοχές επεξεργασίας περίπλοκων γνωστικών διαδικασιών, αλλά και περιοχές υπεύθυνες για τα συναισθήματα. Έτσι, μας επιτρέπει να έχουμε αυτο-έλεγχο, και φυσικά παίζει ρόλο στο multitasking.

 

Τι εστί … multitasking ;

 

Multitasking είναι η δεξιότητα να κάνουμε πολλά πράγματα ταυτόχρονα, με την προσοχή μας να εναλλάσσεται μεταξύ αυτών σε ακαθόριστη σειρά. Σύμφωνα με σχετικές μελέτες, συνήθως υπερεκτιμούμε τις δυνατότητές μας στο τι μπορούμε να καταφέρουμε με  το multitasking. 

 

Έχει παρατηρηθεί ότι αυτό που προκαλεί την απόσπαση προσοχής είναι όταν αυτή εναλλάσσεται μεταξύ δραστηριοτήτων του ίδιου «είδους». Για παράδειγμα, προκαλεί μεγαλύτερη διάσπαση το να γράφεις σημειώσεις και να στέλνεις μηνύματα στο ενδιάμεσο, από το να διακόψεις για να δεις μια φωτογραφία που σου έστειλε κάποιος. Αυτό διότι τα εγκεφαλικά κυκλώματα επεξεργασίας της εικόνας είναι διαφορετικά από αυτά της επεξεργασίας των λέξεων, και έτσι δεν προκαλείται «σύγχυση». 

 

 

Πόσες φορές έχει τύχει να στέλνεις μηνύματα στο Messenger, να μπαίνεις στο Instagram ώστε να ποστάρεις εκείνη την ωραία φωτογραφία, και παράλληλα να «πετάγεσαι» στο Facebook; Η πολλαπλή εναλλαγή της προσοχής μεταξύ διαφορετικών μέσων κοινωνικής δικτύωσης (media multitasking) έχει συσχετιστεί με υψηλότερα επίπεδα άγχους (social anxiety) και κατάθλιψης. Σαφώς, για αυτά δεν ευθύνεται η γενικότερη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αλλά το πώς τα χειριζόμαστε. Επίσης, στον τομέα του media multitasking χρειάζονται περισσότερες μελέτες διότι, π.χ. η κατάθλιψη, θα μπορούσε να είναι το αίτιο για αυτού του είδους τη χρήση και όχι το σύμπτωμα. 

Τελικά … «καλή» ή «κακή» συνήθεια το multitasking;

 

Τι εικόνα σχηματίζουμε όταν ακούμε ότι κάποιος/α είναι καλός/η με το multitasking; Οι ερευνητές απαντούν ότι εξαρτάται από το πλαίσιο στο οποίο γίνεται το multitasking. Για παράδειγμα, είναι πολύ επιθυμητός εκείνος ο συνάδελφος στη δουλειά ο οποίος μπορεί να βγάλει εις πέρας ταυτόχρονα τα πολλαπλά καθήκοντα που του ανατίθονται, αλλά δεν ισχύει το ίδιο για το συνάδελφο που παράλληλα με τα καθηκοντά του ασχολείται και με άσχετα πράγματα, π.χ. τηλεφωνήματα και μηνύματα σε φίλους.

 

 

 

 

 

Η δεξιότητα του να είσαι καλός/η στο multitasking από μόνη της δεν διασφαλίζει κάτι. Τα «πότε», «πού», «πώς» και «γιατί» είναι αυτά που καθορίζουν τελικά τη χρησιμότητά της. Οι σύγχρονοι ρυθμοί ζωής απαιτούν, καλώς ή κακώς, τη δυνατότητα ανταπόκρισής μας σε πολλά ταυτόχρονα, αλλά για τη δική μας υγεία οφείλουμε να διαχωρίζουμε τους χώρους και τις περιστάσεις που το multitasking ωφελεί, και άρα αξίζει, ή όχι, να … διαμοιράσουμε την προσοχή μας.

Danai Karagkiozeli

Βιολόγος με αγάπη για τις Νευροεπιστήμες, και ειδικά για τη Νευροψυχολογία. Πιστεύω ότι η καλή χρήση του μυαλού μας κάνει θαύματα, οπότε ένας τρόπος να το φροντίζω είναι γράφοντας, με στόχο την επικοινωνία της επιστήμης. Use it or lose it!
Close Menu