Ideas worth reading: Συνέντευξη με τον Παύλο Kαστανά

Ideas worth reading: Συνέντευξη με τον Παύλο Kαστανά

Ο Παύλος Καστανάς είναι γνωστός στον κόσμο του Youtube με το όνομα Astronio. Έχει σπουδάσει φυσική και έχει κάνει μεταπτυχιακό στην αστροφυσική, την οποία χαρακτηρίζει ως την «μεγάλη του αγάπη». Με μεγάλο πάθος για να επικοινωνήσει τις επιστημονικές ανακαλύψεις στο ευρύ κοινό, αποφάσισε το 2017 να ιδρύσει το κανάλι του στο Youtube. Στην συνέντευξη που παραχώρησε στο TEDxUniversityofMacedonia μας μίλησε για τον κόσμο της αστρονομίας. Συζητήσαμε για τα μεγάλα ερωτήματα που πρόκειται να απαντηθούν,τη σχέση επιστήμης-θρησκείας και την θέση της αστρονομίας στη ζωή μας.

Τα άστρα που βλέπουμε στον ουρανό και μας φαίνονται ασύνδετα με την καθημερινότητά μας, τελικά είναι η ίδια η πηγή της ύπαρξής μας. Άρα το διάστημα δεν είναι κάτι αποκομμένο από την ζωή μας. Ό,τι συμβαίνει στο διάστημα τελικά καταλήγει στην ζωή μας, είναι η αιτία της ζωής μας.

Με ποιό κριτήριο επιλέγεις το περιεχόμενο των βίντεό σου;

Όλα παίζουν ρόλο όπως η επικαιρότητα, ή οι προτάσεις του κόσμου. Το βασικό κριτήριο όμως, είναι να παρουσιάζω πράγματα που εμπνέουν και εμένα. Νομίζω ότι αυτά που εμπνέουν εμένα είναι τελικά αυτά που θα εμπνεύσουν και τον κόσμο. Είναι πολύ βασικό να επιλέγει κανείς θέματα τα οποία να ενθουσιάζουν και τον ίδιο. Mόνο έτσι θα μπορεί να τα παρουσιάζει με αγάπη και ενθουσιασμό. Από εκεί και πέρα πάντα υπάρχει στο μυαλό μου η ιδέα ενός παιδιού που τυγχάνει για πρώτη φορά να δει ένα βίντεο. Θα ήθελα, λοιπόν, αυτό το παιδί να μπορεί να εμπνευστεί και να πει: «Θέλω να ασχοληθώ περισσότερο με την επιστήμη. Θέλω να εξερευνήσω τον κόσμο του διαστήματος λίγο παραπάνω.»

Η επιτυχία και η αναγνωρισιμότητα του καναλιού είναι κάτι που περίμενες;

Η αλήθεια είναι ότι δεν το περίμενα. Όχι επειδή θεωρώ ότι η αστροφυσική δεν είναι ενδιαφέρουσα – ίσα ίσα θεωρώ ότι είναι από τα πιο ενδιαφέροντα πράγματα που υπάρχουν και που μπορεί να ασχοληθεί ο άνθρωπος – αλλά επειδή θεωρούσα ότι πολλοί άνθρωποι θα δουν την αστροφυσική ως κάτι που δεν τους αφορά. Στην αρχή νόμιζα ότι θα απευθύνομαι στους λίγους και αμφέβαλλα αν είμαι ο κατάλληλος να εξηγήσει τον κόσμο της αστροφυσικής. Ωστόσο, είδα ότι πέρασε και στο ευρύ κοινό αυτή η αγάπη που έχω εγώ για το διάστημα. Θα έλεγε κανείς ότι με αυτό τον τρόπο επιτεύχθηκε ο στόχος του να φέρεις νέο κόσμο σε αυτόν το χώρο της επιστήμης.

Θεωρώ ότι για να προχωρήσει η ανθρωπότητα  πρέπει όλοι συνολικά να μπούνε μέσα στο χώρο της επιστήμης. Νομίζω η επικοινωνία της επιστήμης είναι αναγκαία έτσι είπα κι εγώ να βάλω ένα λιθαράκι.

Προσφέροντας στους ανθρώπους ένα παράθυρο στον κόσμο της αστροφυσικής, εσύ τί έχεις κερδίσει μέσω της πλατφόρμας;

Τα οφέλη είναι κυρίως συναισθηματικά. Για παράδειγμα, βλέπεις ότι αυτή η προσπάθεια και οι ατέλειωτες ώρες που καταβάλλεις για να δημιουργήσεις κάτι πρωτότυπο τελικά έχουν ανταπόκριση. Νομίζω ότι η πιο ωραία ανταμοιβή που παίρνω είναι όταν μου στέλνουν μηνύματα νεότερα παιδιά αλλά και μεγαλύτεροι που μου λένε ότι δεν είχαν ασχοληθεί ποτέ με την αστροφυσική αλλά χάρη στα βίντεο μου έχουν πλέον αγαπήσει το διάστημα. Ακόμη κι αν υπήρχαν μεγάλες οικονομικές ανταμοιβές, για εμένα αυτή πάλι θα ήταν η μεγαλύτερη ανταμοιβή. Νομίζω για κάθε εκπαιδευτικό και για κάθε άνθρωπο που ασχολείται με την επικοινωνία της επιστήμης το να βλέπεις ανταπόκριση από τον κόσμο είναι το καλύτερο δυνατό πράγμα που μπορεί να συμβεί.

Η ενασχόληση με το μυστήριο του σύμπαντος έχει επηρεάσει τον τρόπο που σκέφτεσαι και ενεργείς;

Από την μία πλευρά όταν βλέπεις αυτά τα γιγάντια μεγέθη του σύμπαντος, τους αναρίθμητους γαλαξίες, τα άστρα, τους πλανήτες σε πιάνει μία αίσθηση ότι είσαι πάρα πολύ μικρός. Η αλήθεια είναι ότι έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε τον κόσμο μέσα από τα μάτια μας. Όταν, λοιπόν, ξαφνικά βλέπεις την μεγάλη εικόνα που σου παρουσιάζει η αστροφυσική εκεί σκέφτεσαι ότι «Τελικά είμαι ένα τίποτα!»

Από την άλλη πλευρά, η αστροφυσική μας αποκαλύπτει ότι για παράδειγμα, τα υλικά που αποτελούν το σώμα μας και τον εγκέφαλό μας δημιουργήθηκαν στο εσωτερικό των άστρων.

Η μελέτη του σύμπαντος σε κάνει να εκτιμάς την στιγμή αλλά και τις στιγμές που ζεις σε μεγαλύτερο βάθος. Συνειδητοποιείς δηλαδή, ότι ζεις για ελάχιστο χρόνο. Άρα, η επιθυμία να γνωρίσεις και να κατανοήσεις αυτόν τον κόσμο, τουλάχιστον στην δική μου περίπτωση, μου δίνει μια μεγάλη ώθηση ώστε να ζήσω την ζωή μου πιο έντονα, να προσπαθήσω να προλάβω να κάνω περισσότερα πράγματα. Η αλήθεια είναι ότι δεν περνάει μέρα που να μην σκέφτομαι έστω και στιγμιαία την θέση μου μέσα στο σύμπαν. Προσπαθώ να τα βλέπω λοιπόν, όλα υπό αυτό το πρίσμα. Αν ζεις θεωρώντας ότι αυτό θα κρατήσει για πάντα ή ότι εσύ είσαι το κέντρο του κόσμου, στο τέλος θα έχεις σπαταλήσει τη ζωή σου.

Πρέπει να βλέπουμε την ανθρωπότητα σαν μια αλυσίδα που εξελίσσεται και προεκτείνεται ενώ εμείς είμαστε μόνο ένας κρίκος της. Οπότε, μιας και έτυχε να βρεθούμε εδώ, για εμένα το ζητούμενο είναι να προσπαθήσουμε να είμαστε όσο μπορούμε πιο χρήσιμοι.

Η αστροφυσική και η θρησκεία είναι ασυμβίβαστες ή υπάρχει χρυσή τομή;

Υπάρχουν άνθρωποι που συνδυάζουν αυτά τα δύο πολύ ωραία μέσα τους και το κάνουν με τρόπο ταιριαστό. Η αλήθεια είναι ότι στους ακαδημαϊκούς κύκλους η θρησκεία συνήθως έχει μικρότερη ισχύ από ότι στον υπόλοιπο πληθυσμό. Ωστόσο, το ένα δεν αποκλείει το άλλο. Το πρόβλημα δημιουργείται μόνο στις περιπτώσεις όπου η θρησκεία λειτουργεί σαν προκατάληψη, επηρεάζοντας τις ερμηνείες που δίνεις στα φαινόμενα. Για παράδειγμα, όταν οι ιδέες που έχεις ήδη λόγω της θρησκείας, γίνονται εμπόδιο σε μελλοντικές ανακαλύψεις ή επιστημονικές παρατηρήσεις. Εγώ δεν το θεωρώ πρόβλημα αν ένας επιστήμονας, που είναι αντικειμενικός και αφοσιωμένος στην δουλειά του, ταυτόχρονα πιστεύει σε κάποια θρησκεία. Εγώ προσωπικά δεν τα συνδυάζω. 

Ποιά είναι η ελληνική νοοτροπία απέναντι στην έρευνα και την επιστήμη του κλάδου σου;

Στην Ελλάδα γενικά έχουμε μία λατρεία για το παλιό, την ιστορία και την παράδοση. Παρόλο που αισθανόμαστε μια τιμή για τους μακρινούς προγόνους μας, ταυτόχρονα, όλη αυτή η αντίληψη και η ανάγνωση της ιστορίας μας δημιουργεί την αίσθηση ότι εμείς είμαστε τα υποδεέστερα παιδιά ένδοξων προγόνων.

Έχουμε, λοιπόν, παγιδευτεί στο να αφοσιωνόμαστε πάρα πολύ στο «παλιό»· σε ότι έχει να κάνει με την αρχαιότητα, την ιστορία, την γλώσσα και την παράδοση. Με αποτέλεσμα, να βλέπουμε με λίγη καχυποψία «το νέο» όπως την διαστημική εξερεύνηση, την μελέτη του σύμπαντος…

Παραδόξως, αυτοί ήταν οι τομείς που έκαναν τους αρχαίους φιλοσόφους να ξεχωρίσουν και εμάς να καμαρώνουμε. Φαίνεται όμως ότι πολλές φορές δεν προσπαθούμε να τους μοιάσουμε. Παπαγαλίζουμε αυτά τα οποία λέγανε αντί να προσπαθήσουμε να γίνουμε εμείς οι νέοι σύγχρονοι φιλόσοφοι και επιστήμονες. 

Ποιές είναι οι τελευταίες εξελίξεις στον χώρο της αστροφυσικής; Τί ανακαλύψεις να περιμένουμε τα επόμενα χρόνια;

Δεν περνάει  εβδομάδα που να μην ακούσεις κάτι συναρπαστικό στον χώρο της αστρονομίας. Είναι αναγκαίο αυτή η γνώση να φτάνει στο ευρύ κοινό και να γίνεται κτήμα όλων μας.

Σίγουρα πρόκειται να γίνουν εντυπωσιακές ανακαλύψεις στον χώρο των εξωπλανητών. Θα ανακαλύπτουμε δηλαδή, όλο και περισσότερους πλανήτες και τελικά θα βρούμε εκείνους που θα μοιάζουν πολύ με την Γη. Μάλιστα, σε κάποιες αποστολές που ετοιμάζονται, θα μπορούμε πραγματικά να δούμε ποιες είναι οι ατμόσφαιρες αυτών των νέων πλανητών. Κατ’ επέκταση θα μπορέσουμε να καταλάβουμε αν κατοικούνται από έμβια όντα ή αν υπάρχουν βιολογικά φαινόμενα σε αυτούς τους πλανήτες. Εναλλακτικά, ενδέχεται να μάθουμε ότι η ζωή είναι κάτι σπάνιο. 

Πλησιάζουμε σιγά σιγά στο να απαντήσουμε σε αυτά τα πάρα πολύ μεγάλα ερωτήματα αν είμαστε μόνοι στο σύμπαν, αν υπάρχουν άλλοι πλανήτες σαν την Γη.

Αυτή την περίοδο ετοιμάζεσαι να δημοσιεύσεις το πρώτο σου βιβλίο, μίλησέ μας για αυτό.

Είναι κάτι πάρα πολύ σημαντικό για εμένα. Κατά μία έννοια συγκεντρώνει στοιχεία τα οποία τα μαζεύω εδώ και 3 χρόνια μέσα από την δουλειά που έχω κάνει για το κανάλι. Είναι ένα βιβλίο το οποίο οδηγεί στον ίδιο στόχο με το κανάλι. Να φέρω, δηλαδή, τον κόσμο πιο κοντά στην αστροφυσική. Είναι μια εισαγωγή στην αστροφυσική σε επίπεδο που να μπορεί να κατανοήσει ο οποιοσδήποτε. Συμπεριλαμβάνει όλα τα κύρια στοιχεία τα οποία έχει το κανάλι αλλά τα προεκτείνει κιόλας.

Θέλω να πιστεύω ότι όταν οι αναγνώστες τελειώσουν την ανάγνωση του βιβλίου θα έχω καταφέρει να βάλω μέσα τους το μικρόβιο της αγάπης του διαστήματος. 

TEDxUniversityofMacedonia

Το TEDxUniversityofMacedonia είναι ένας θεσμός του Πανεπιστημίου Μακεδονίας που έχει ως σκοπό να προσφέρει βήμα σε ιδέες που αξίζει να ακουστούν και να αποτελέσει έναυσμα για αλλαγή και δράση σε όλη τη φοιτητική κοινότητα και ευρύτερα στο νεανικό κοινό της Θεσσαλονίκης.
Close Menu