6 Φεβρουαρίου: Παγκόσμια Ημέρα κατά της κλειτοριδεκτομής

6 Φεβρουαρίου: Παγκόσμια Ημέρα κατά της κλειτοριδεκτομής

Οι πρακτικές που προσπαθούν να ελέγξουν την γυναικεία φύση έχουν πολλές μορφές και διαβαθμίσεις. Μία εξ αυτών και ενδεχομένως η πιο ακραία, αποτελεί η κλειτοριδεκτομή. Πρόκειται για τον ακρωτηριασμό των γυναικείων εξωτερικών οργάνων και αποσκοπεί στον έλεγχο της γυναικείας σεξουαλικότητας.

Ο ΟΗΕ έχει ανακηρύξει την 6η Φεβρουαρίου ως «Διεθνή Ημέρα Μηδενικής Ανοχής στον Γυναικείο Ακρωτηριασμό των Γεννητικών Οργάνων».

Αναφορές στην πρακτική της κλειτοριδεκτομής γίνονται από τον Ηρόδοτο, ο οποίος σημειώνει ότι πραγματοποιούνταν από Φοίνικες, Χετταίους και Αιθίοπες. Ιστορικοί και ανθρωπολόγοι την έχουν εντοπίσει σε περιοχές της Αφρικής, σε φυλές του Αμαζονίου, στις Φιλιππίνες, στους Ίνκας του Μεξικού και στους Αβορίγινες της Αυστραλίας. Σήμερα, μεγαλύτερη παρουσία έχει στις αφρικανικές μουσουλμανικές χώρες, αλλά και σε χώρες της ασιατικής ηπείρου.

Η κλειτοριδεκτομή είναι ένα έθιμο παραδοσιακά συνυφασμένο με την ενηλικίωση των γυναικών. Υπάρχουν τέσσερα είδη και πραγματοποιείται σε μικρά κορίτσια με μαχαίρι ή ξυράφι, χωρίς αναισθησία. Μάλιστα, απαιτείται από τις γυναίκες να μην κλάψουν ή διαμαρτυρηθούν. Τις περισσότερες φορές ολοκληρώνεται από τα γηραιά μέλη της κοινότητας ενώ, ελάχιστες είναι οι περιπτώσεις που αναλαμβάνει κάποιος γιατρός. Εκτός από την βαρβαρότητα που διακρίνει το έθιμο αυτό, ελλοχεύουν σοβαροί κίνδυνοι όπως μολύνσεις, δυσλειτουργίες, και τραυματισμοί άλλων οργάνων. Ακόμα, η γυναίκα κινδυνεύει από θάνατο από αιμορραγικό σοκ, επιπλοκές κατά την εγκυμοσύνη και τον τοκετό, αλλά και ψυχικές ασθένειες.

44 εκατομμύρια κορίτσια κάτω των 14 ετών έχουν υποστεί την πρακτική αυτή, οι μισές εκ των οποίων είναι κάτω των 11 ετών.

Αποτελεί μία από τις πιο βάναυσες πρακτικές εις βάρος του γυναικείου φύλου με σκοπό να ενοχοποιήσει τη γυναικεία φύση. Στόχος είναι να στερήσει στις γυναίκες την σεξουαλική απόλαυση και να τις διαφυλάξει την αγνότητά τους για τον γάμο. Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι που συντηρούν αυτό το έθιμο. Ο πρώτος λόγος είναι οικονομικός, καθώς αποτελεί προϋπόθεση για τον γάμο. Ειδικά για τις κοπέλες που είναι εξαρτημένες οικονομικά από έναν γάμο, παρουσιάζεται ως ένας αναγκαίος συμβιβασμός. Ο δεύτερος λόγος είναι τα κοινωνικά στερεότυπα, όπως ότι τα ίδια τα κορίτσια αλλά και οι οικογένειές τους θα έρθουν αντιμέτωπες με αισθήματα ντροπής και κοινωνικής περιθωριοποίησης.

Ο ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων αποτελεί μία κατάφορη παραβίαση των δικαιωμάτων της γυναίκας, τη Διεθνή Σύμβαση για τα δικαιώματα του παιδιού και την Οικουμενική Διακήρυξη Δικαιωμάτων του Ανθρώπου 1948. Οι προσπάθειες για την παύση αυτής της βάρβαρης πρακτικής εκκίνησαν το 1997. Το 2010, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας μαζί με τον ΟΗΕ συνεργάστηκαν στο σχεδιασμό μιας παγκόσμιας στρατηγικής για την παύση της κλειτοριδεκτομής. Δύο χρόνια αργότερα, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ψήφισε υπέρ της εξάλειψης του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων. Επιπλέον, ο ΟΗΕ έχει θέσει ως στόχο την εξάλειψή της έως το 2030.

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, στην Γκάμπια, τη Μαυριτανία και την Ινδονησία μία στις δύο γυναίκες υφίστανται κλειτοριδεκτομή. Οι χώρες που έχουν, ωστόσο, την «πρωτιά» είναι η Σομαλία (98%), η Γουινέα (97%) και το Τζιμπουτί (93%). Μάλιστα, στις χώρες αυτές η πρακτική εφαρμόζεται σε κορίτσια που δεν έχουν προλάβει να συμπληρώσουν το πέμπτο έτος της ηλικίας τους.

Σύμφωνα με έρευνα του ΟΗΕ στο Σουδάν το ένα τρίτο των κοριτσιών παντρεύονται πριν την ενηλικίωσή τους, ενώ το 87% των γυναικών μεταξύ 14 και 49 ετών έχουν υποστεί κλειτοριδεκτομή. Μπορεί το 2020 να σημαδεύτηκε κυρίως από αρνητικά γεγονότα, ωστόσο, για το Σουδάν είναι ένα έτος-ορόσημο. Συγκεκριμένα, η μεταβατική κυβέρνηση του Σουδάν προέβη στην ποινικοποίηση αυτής της πρακτικής. Από τον περασμένο Απρίλιο, ψηφίστηκε νόμος που προβλέπει ποινή φυλάκισης τριών (μόνο) ετών και χρηματιό πρόστιμο για τους παραβάτες. Η αστυνομικές αρχές είναι επιφορτισμένες με την ευθύνη να περιορίσουν το έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Ο νόμος αυτός, αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Αρετή Βασμαδά

Φοιτήτρια Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. Aγάπη για τον κινηματογράφο, το θέατρο και τα ταξίδια που πειραματίζεται με το γράψιμο. Κινητήριος δύναμη: η κατανόηση του κόσμου μας.
Close Menu