Το κυνήγι της Αδρεναλίνης

Το κυνήγι της Αδρεναλίνης

Γνωστοί ως adrenaline junkies ή, πιο επιστημονικά, high sensation seekers, υπάρχουν άνθρωποι στον κόσμο που επιδιώκουν να βιώνουν όσα οι περισσότεροι αποφεύγουμε. Πρόκειται για εκείνους που έχουν ως χόμπυ την ελεύθερη πτώση ή το bungee jumping. Για τους λάτρεις των θρίλερ και των στοιχειωμένων σπιτιών. Ακόμα και για επαγγελματίες όπως οι γιατροί ή οι πυροσβέστες. Με όποιο τρόπο και αν αυτή εκφράζεται, το σίγουρο είναι πως έχουν μια ιδιαίτερη σχέση με τον κίνδυνο.

Τι συμβαίνει στο μυαλό ενός adrenaline junkie;

Οι μελέτες δείχνουν πώς ο εγκέφαλος αυτών των ανθρώπων λειτουργεί διαφορετικά από τους υπόλοιπους σε τουλάχιστον ένα βασικό τομέα. Μπροστά στο κίνδυνο ο οργανισμός του μέσου ανθρώπου παράγει αδρεναλίνη και κορτιζόλη θέτοντας το σώμα του σε επιφυλακή και ετοιμότητα για μάχη ή διαφυγή. Αντίθετα, ο οργανισμός ενός high sensation seeker παράγει αδρεναλίνη και περισσότερη ντοπαμίνη από ότι κορτιζόλη. Έτσι, το σώμα του σε κατάσταση κινδύνου βιώνει ευφορικά συναισθήματα καθώς τον οδηγεί στη δράση. Παράλληλα, είναι πιθανό το behavioural activation system (σύστημα υπεύθυνο για την ενεργοποίηση του σώματος προς μια δράση) να είναι πιο ενεργό από το αντίστοιχο σύστημα που την αποτρέπει. Συνεπώς, οι high sensation seekers ελκύονται εξ ορισμού από τον κίνδυνο. Ο εγκέφαλος τους αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο ως πρόκληση και ευκαιρία για ικανοποίηση. Αντίστοιχα το σώμα τους δίνει σήματα ετοιμότητας και σε τελική ανάλυση εγκρίνει την εκάστοτε πράξη.

Πώς προέκυψε αυτή η κατάσταση;

Εκτός συμφραζομένων ο τρόπος λειτουργίας των high sensation seekers ίσως μοιάζει με ασθένεια. Κάτι που τους ωθεί στο να παίρνουν μεγαλύτερα ρίσκα, να βιώνουν ακραία, πρωτόγνωρα πράγματα παρά τον κίνδυνο… Ακούγεται ανεύθυνο και τρομακτικό. Ωστόσο, πιθανότατα προέκυψε εξελικτικά και έπαιξε (και συνεχίζει να παίζει) καίριο ρόλο στην εξέλιξη της ανθρωπότητας. Τόσο εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια πριν όσο και τώρα η κοινότητα έχει ανάγκη έναν ήρωα πρόθυμο να βαδίσει με αποφασιστικότητα προς τον κίνδυνο. Και μάλιστα χωρίς να νιώθει φόβο, χωρίς να το κάνει αλτρουιστικά αλλά για καθαρή προσωπική, σωματική ικανοποίηση. Είτε πρόκειται για τον κυνηγό που θα σκοτώσει το θήραμα, τον πυροσβέστη που θα παλέψει με τις φλόγες, τον αστροναύτη που θα δεχτεί να μπει σε ένα μεταλλικό κατασκεύασμα και θα βγει από τη ατμόσφαιρα(!)… Η ανθρωπότητα εξαρτάται από τους risk takers της για να πάει μπροστά. Γιατί κάποιος πρέπει να κάνει το πρώτο βήμα.

 

Η άλλη πλευρά

Παρόλα αυτά, όπως όλα τα πράγματα, το κυνήγι της αδρεναλίνης (στην πραγματικότητα της ντοπαμίνης) μπορεί να ξεπεράσει τα όρια.

Η συγκεκριμένη περίπτωση παρουσιάζει ενδιαφέρον γιατί αν αναλυθεί αποκαλύπτει ένα μοτίβο ματαιότητας στις επιδιώξεις του ανθρώπου.

Η παραγωγή ντοπαμίνης στην προκειμένη περίπτωση προέκυψε για να προωθηθεί η επιβίωση και η εξέλιξη μπροστά στον κίνδυνο και το άγνωστο. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις οι άνθρωποι φαίνεται να θέλουν να βιώσουν την ικανοποίηση προκαλώντας ή προσομοιώνοντας τον κίνδυνο εκεί που δεν υπάρχει. Παρακάμπτουν, δηλαδή, την πραγματική χρήση του μηχανισμού με σκοπό να επωφεληθούν ακόμα και αν αυτό τους βλάπτει, ενώ διαφορετικά θα ήταν ασφαλείς. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει με την υπερκατανάλωση φαγητού. Το φαγητό μας ικανοποιεί γιατί μας εξασφαλίζει τη ζωή. Ο οργανισμός μας μας επιβραβεύει που καταφέραμε να βρούμε τροφή έτσι ώστε να συνεχίσουμε να το κάνουμε. Παρόλα αυτά πολλοί καταναλώνουμε το φαγητό σε ποσότητες μεγαλύτερες από αυτές που χρειαζόμαστε για να βιώσουμε την ικανοποίηση της απομάκρυνσης από έναν κίνδυνο που στη πραγματικότητα δεν υπάρχει – αυτόν της λιμοκτονίας. Και αυτό φυσικά έχει βλαβερές συνέπειες.

Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί εθισμός;

Στη περίπτωση των high sensation seekers, όμως, ο κίνδυνος ελοχεύει και σε άλλα σημεία. Πέρα από τη προφανή έκθεση σε ακραίες συνθήκες και την ανεύθυνη συμπεριφορά, έρευνες δείχνουν ότι η υπερέκθεση σε αυτό το συνδυασμό αδρεναλίνης-ντοπαμίνης μπορεί να προκαλέσει εθισμό. Και μάλιστα εθισμό σε μια ουσία την οποία παράγει φυσικά το σώμα.

Σύμφωνα με ειδικούς η μορφολογία του εγκεφάλου ενός high sensation seeker είναι σε μεγάλο βαθμό παρόμοια με ενός ναρκομανή.

Αυτό δείχνει ότι μια τέτοια κατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε παθολογική συμπεριφορά. Δείχνει, επίσης, ότι πιθανόν τέτοιοι άνθρωποι έχουν ανάγκη την ένταση για να λειτουργήσουν κανονικά στη ζωή τους. Αυτό παρατηρείται ιδιαίτερα στους ανθρώπους με επαγγέλματα υψηλού κινδύνου ή έντονου άγχους. Τέτοια άτομα παρουσιάζουν εμμονή με τη δουλειά τους και χάνουν τον εαυτό τους χωρίς αυτήν. Στη προκειμένη περίπτωση μάλιστα, παρά τις επιβαρύνσεις, τα άτομα αυτά δέχονται συγχαρητήρια για την επίδοση τους. Γι’αυτό και δυσκολεύονται να εγκαταλείψουν την παθολογική συμπεριφορά.

Αdrenaline Junkies: απαραίτητοι ή επικίνδυνοι;

Η απάντηση βρίσκεται κάπου στη μέση. Ή και στα δύο άκρα. Διότι αυτό που εξ αρχής ξεχώρισε το ανθρώπινο είδος και του επέτρεψε να φτάσει εδώ που βρίσκεται είναι η ασυγκράτητη περιέργεια και το θάρρος που οδηγεί στην ανακάλυψη. Από την άλλη πλευρά η ιδέα ενός αριθμού ανθρώπων που υποφέρουν εθισμένοι σε κάτι που το σώμα τους παράγει και τους καταστρέφει είναι δυστοπική. Ίσως αυτός είναι και ο λόγος που δεν γεννιόμαστε όλοι με αυτό το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό. Διότι όσο η ανθρωπότητα χρειάζεται γενναίους οραματιστές  που την οδηγούν στο άγνωστο άλλο τόσο χρειάζεται και προσεκτικούς ρεαλιστές που την κρατάνε ασφαλή στο ταξίδι της προς τα εκεί.

Chrysa Rizopoulou

Φοιτήτρια Αρχαιολογίας - Ιστορίας Τέχνης. Λάτρης των βιβλίων, του καλού καφέ και της νοσταλγικής μουσικής από άλλες δεκαετίες. Εκφράζομαι γιατί πιστεύω πως ο κόσμος είναι καλύτερος όταν τον μοιράζεσαι. Γράφω γιατί οι λέξεις είναι εξαιρετικά ταλαντούχες στο να μετατρέπουν τις εμπειρίες σε τέχνη.
Close Menu