Πυραμίδες της Αιγύπτου: Και η έρευνα συνεχίζεται…

Πυραμίδες της Αιγύπτου: Και η έρευνα συνεχίζεται…

Αρχαία Αίγυπτος. Μια γοητευτική σελίδα της ιστορίας, που ταυτόχρονα όμως αποπνέει ένα άρωμα μυστηρίου, αποτυπωμένη πάνω στην άμμο της ερήμου. Ένας λαμπρός πολιτισμός σε διαρκή αλληλεπίδραση με τον ελληνικό, στο χώρο της τέχνης, του πολιτισμού και της επιστήμης. Ο αρχαίος Αιγυπτιακός πολιτισμός καταλαμβάνει χρονικά τρεις περίπου χιλιετίες, από το 3150 π.Χ. (προϊστορική Αίγυπτος) μέχρι και το 30 π.Χ (θάνατος της Κλεοπάτρας). Πέρα από τη συμβολή των Αιγυπτίων στην ιατρική, τη γραφή και την αστρονομία, αδιάσειστη απόδειξη του μεγαλείου του πολιτισμού τους είναι οι πυραμίδες. Τα δαιδαλώδη μνημεία που άφησαν πίσω τους οι αρχαίοι Αιγύπτιοι καθηλώνουν αρχαιολόγους και επισκέπτες, ενώ τα μυστήρια των πυραμίδων αποτελούν αστείρευτη πηγή νέων επιστημονικών μελετών.

aerial photography of pyramids of Egypt
Αεροφωτογραφία των πυραμίδων της Αιγύπτου. Σύμφωνα με την επικρατέστερη άποψη, οι πυραμίδες ήταν ταφικά μνημεία με σκοπό να… στεγάσουν τους Φαραώ κατά τη μεταθανάτια ζωή τους.

Σκάλα, ήλιος ή φωτιά;

Οι αιγυπτιακές πυραμίδες δεν είχαν πάντα τη μορφή που γνωρίζουμε σήμερα. Ο πρώτος τύπος τάφου στην Αίγυπτο ήταν ο μασταμπάς (Μastaba=> Αραβική λέξη), ένα ορθογώνιο κτίσμα με κεκλιμένους τοίχους. Οι μασταμπάδες αποτελούσαν χώρο ταφής της ανώτερης τάξης και των βασιλέων. Ακολούθησε η κατασκευή της βαθμιδωτής πυραμίδας, με τοποθέτηση του σχήματος του μασταμπά τον ένα πάνω στον άλλο. Έτσι, τα επίπεδα της πυραμίδας κατασκευάστηκαν σε βαθμίδες, με μειούμενο μέγεθος από τη βάση προς την κορυφή. Αυτές οι βαθμίδες συμβόλιζαν για τους Αιγύπτιους τα σκαλοπάτια που οδηγούν το νεκρό στα αστέρια με τους υπόλοιπους Θεούς, ενώνοντας Γη και Ουρανό. Αργότερα, κατασκευάστηκαν οι πραγματικές πυραμίδες, οι πλευρές των οποίων συμβόλιζαν τις ακτίνες του ήλιου. Κυριότερος αντιπρόσωπός τους είναι η Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας, που εξάλλου ονομαζόταν «Η Φωτεινή». Κατά τους αρχαίους Έλληνες, οι πυραμίδες συμβόλιζαν την πρωταρχική φωτιά, που ανεβαίνει από κάτω προς τα πάνω (πῦρ+αμίς = το δοχείο της φωτιάς).

Step pyramid in Sakkara 1
Μασταμπάς στη Σακκάρα

Τα δαιδαλώδη θαύματα

Ο μύθος των σκλάβων

«Οι πυραμίδες χτίστηκαν από Ισραηλίτες σκλάβους». Μία ευρέως διαδεδομένη άποψη για τον τρόπο ανοικοδόμησης των πυραμίδων της Αιγύπτου, που τίθεται πλέον υπό επιστημονική αμφισβήτηση. Νέα αρχαιολογικά ευρήματα στην Αίγυπτο μαρτυρούν ότι η οικοδόμηση των επιβλητικών αυτών μνημείων αποδίδεται σε ειδικευμένους εργάτες, που αμείβονταν για το έργο τους, και όχι σε δούλους των Αιγυπτίων. Παράλληλα, είχε καθιερωθεί ο ενταφιασμός μέσα στις πυραμίδες, όσων εργαζόμενων έχαναν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια κατασκευής των πυραμίδων. Η τιμητική αυτή ταφή δε συνάδει λοιπόν με το ενδεχόμενο η οικοδόμηση των πυραμίδων να είχε ανατεθεί σε σκλάβους. 

Πώς χτίστηκαν οι πυραμίδες;

Stone TowerΟ αρχαίος Αιγυπτιακός πολιτισμός μπορεί δικαίως να χαρακτηριστεί ως «ο πολιτισμός των μυστηρίων». Διαχρονικά αινίγματα και ερωτηματικά εδραιώνουν την Αίγυπτο στις συνειδήσεις ως τόπο μαγείας. Ανάμεσά τους αναπάντητο παρέμενε για χρόνια το ερώτημα του τρόπου κατασκευής των πυραμίδων. Πώς σε μια κοινωνία της εποχής του Χαλκού ήταν εφικτή η οικοδόμηση κυκλώπειων έργων, και μάλιστα με πρώτη ύλη τον ασβεστόλιθο; Μια πρόσφατη αρχαιολογική ανακάλυψη φωτίζει αμυδρά τη σκοτεινή κατά τα άλλα υπόθεση. Σύμφωνα με πληροφορίες από αρχαίο πάπυρο που βρέθηκε, για την κατασκευή της Μεγάλης Πυραμίδας, εργάτες μετέφεραν 170.000 τόνους ασβεστόλιθου κατά μήκος του Νείλου, πάνω σε ξύλινα σκάφη που συγκρατούνταν μεταξύ τους με σχοινιά.

Παράλληλα, οι επιστήμονες είναι πια αισιόδοξοι πως αποκωδικοποιούν το μυστήριο της κατασκευής της πυραμίδας του Χέοπα. Ομάδα αρχαιολόγων από το Γαλλικό Ινστιτούτο Ανατολικής Αρχαιολογίας και από το Πανεπιστήμιο του Λίβερπουλ αποκαλύπτει το σύστημα ανύψωσης των ογκόλιθων. Συγκεκριμένα, ο μηχανισμός περιελάμβανε κεντρική ράμπα μικρής κλίσης που στηριζόταν σε δύο σκάλες. Οι Αιγύπτιοι τραβούσαν με σχοινιά τις πέτρες, μιμούμενοι την κίνηση της τροχαλίας! 

Το βίντεο του National Geographic που ακολουθεί, προσφέρει μια πιο σφαιρική εικόνα… 

 

Οι μυστικές δυνάμεις των πυραμίδων

Η Πυραμίδα του Χέοπα

Είναι το παλαιότερο από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου. Είναι ένα από τα αρχαιότερα κτίρια ιστορικής παρακαταθήκης και κορυφαίος τουριστικός προορισμός. Ο λόγος για τις πυραμίδες της Γκίζας και η επικέντρωση της προσοχής στην πυραμίδα του Χέοπα ή αλλιώς στη Μεγάλη πυραμίδα. Με ύψος που φτάνει τα 147 μέτρα, έχει πλευρές προσανατολισμένες στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, και αναλογία της περιμέτρου διά το ύψος ίση με 2π! Γενικότερα, πρόκειται για ένα αρχιτεκτονικό αριστούργημα που πρωταγωνιστεί συχνά στα επιστημονικά δρώμενα.

Pyramid of Giza
Η μεγάλη πυραμίδα της Γκίζας ή Πυραμίδα του Χέοπα (Χούφου): Η κατασκευή της ανάγεται στο 2580 π.Χ. Για την οικοδόμησή της εργάστηκαν 100.000 εργάτες για 30 χρόνια. Πρόκειται για το μοναδικό από τα επτά θαύματα του κόσμου που σώζεται ως σήμερα.

Έρευνες που συγκλονίζουν…

Γαλλο-ιαπωνική επιστημονική ομάδα επιδίωξε μια βαθύτερη «ενδοσκόπηση» στο εσωτερικό της πυραμίδας του Χέοπα (2017). Χρησιμοποιήθηκαν λοιπόν εξελιγμένες τεχνικές της σωματιδιακής φυσικής και ειδικότερα κάποια υποατομικά σωματίδια (μιόνια), που είναι υποπροϊόντα της κοσμικής ακτινοβολίας. Οι ερευνητές αξιοποίησαν το γεγονός ότι όταν τα μιόνια πέφτουν στη Γη, ακολουθούν άλλη πορεία όταν διέρχονται από τις πέτρες της πυραμίδας ή από τον αέρα. Με τις τεχνικές αυτές επιβεβαιώθηκε η ύπαρξη ενός μεγάλου εσωτερικού κενού μήκους τουλάχιστον 30 μέτρων, μεγάλου όσο ένα αεροπλάνο 200 θέσεων, το οποίο έως τώρα ήταν άγνωστο. Ο λόγος παρουσίας αυτού του κενού χώρου στην πυραμίδα παραμένει ένα αίνιγμα, σύμφωνα με δημοσίευμα του National Geographic. Συνακόλουθα, τo… «Μεγάλο Κενό ScanPyramids», όπως ονομάστηκε, αποτελεί ένα ακόμα από τα μυστήρια των πυραμίδων και συνάμα μια πρόκληση για τους μελλοντικούς επιστήμονες…

click pen and magnifying glass on book page

Ένα χρόνο αργότερα (2018), επιστήμονες του ρωσικού Πανεπιστημίου Ίτμο και του γερμανικού Κέντρου Λέιζερ στο Ανόβερο εφάρμοσαν τεχνικές θεωρητικής φυσικής σε ένα τρισδιάστατο μοντέλο της πυραμίδας που δημιούργησαν. Στόχος τους ήταν  να μελετήσουν την ηλεκρομαγνητική συμπεριφορά της στα ραδιοκύματα, αναπαριστώντας το σχήμα της πυραμίδας του Χέοπα σε νανοκλίμακα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι σε κατάσταση αντήχησης, η πυραμίδα μπορεί να συγκεντρώσει ηλεκτρομαγνητική ενέργεια. Αυτή συσσωρεύεται στις εσωτερικές αίθουσές της πυραμίδας, καθώς και κάτω από τη βάση της, όπου υπάρχει μια τρίτη ημιτελής αίθουσα. Το επικρατέστερο σενάριο σχετικά με την εφαρμογή του επιστημονικού ευρήματος έγκειται στην τεχνολογική αξιοποίησή του, για τη δημιουργία αποτελεσματικών ηλιακών κυττάρων (γνωστών και ως φωτοβολταϊκά κύτταρα).

«Ρώτησε τ’ άστρα του ουρανού…»

Ζώνη του Ωρίωνα. Πρόκειται για τους τρεις κεντρικούς αστέρες του αστερισμού Ωρίωνα, με τα ονόματα Mintaka (δ), Alnilam (ε), Alnitak (ζ). Είναι ευθυγραμμισμένοι μέσα στο τετράπλευρο του αστερισμού και βρίσκονται σχεδόν κατά μήκος προς τον ουράνιο ισημερινό. Στην αιγυπτιακή μυθολογία κατείχε δεσπόζουσα θέση στον ουράνιο θόλο της Αιγύπτου, καθώς πίστευαν πως η ζώνη του Ωρίωνα αποτελούσε την ουράνια κατοικία του θεού Όσιρι. Αξιοσημείωτη είναι επίσης η αστρονομική συσχέτηση των πυραμίδων με το ουράνιο στερέωμα. Ειδικότερα, μελέτες αποδεικνύουν ότι η θέση των τριών άστρων της ζώνης ταυτίζεται με εκείνη των τριών πυραμίδων της Γκίζας και το μέγεθος των πυραμίδων είναι ανάλογο της φωτεινότητάς τους. Ακόμη, δέος προκαλεί η ομοιότητα του σχήματος του Νείλου στην περιοχή γύρω από τις πυραμίδες, με το σχήμα του γαλαξία στην περιοχή γύρω από τη ζώνη του Ωρίωνα. Ο προσανατολισμός μάλιστα των πυραμίδων προς το Νείλο είναι αντίστοιχος του προσανατολισμού των τριών άστρων στο γαλαξία!

stars during night time

 

Pyramid of Giza
Η Πυραμίδα του Χέοπα, η Πυραμίδα του Χεφρήνου και η Πυραμίδα του Μυκερίνου: Οι τρεις πυραμίδες της Γκίζας.

 

Συνοψίζοντας…

Τι είναι λοιπόν οι αιγυπτιακές πυραμίδες; Θρυλικοί τάφοι που αποδεικνύουν το μεγαλείο του αινιγματικού αυτού πολιτισμού; Ή μήπως μνημεία με πολλαπλές λειτουργίες; Τα μυστήρια των πυραμίδων βρίσκονται διαρκώς στο επίκεντρο της επιστημονικής προσοχής, μαγνητίζοντας την αρχαιολογική σκαπάνη. Αδιαμφισβήτητα, ο σχεδιασμός τους πραγματοποιήθηκε με τρομακτική αστρονομική, μαθηματική και γεωγραφική ακρίβεια. Το γεγονός αυτό ενισχύει την προσπάθεια των επιστημόνων να φέρουν στο φως τα μυστικά που είναι σφραγισμένα για αιώνες στα ασύλληπτου κάλλους και ενδιαφέροντος αρχιτεκτονικά θαύματα. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Ότι η έρευνα συνεχίζεται…

Ο άνθρωπος φοβάται τον χρόνο,

αλλά ο χρόνος φοβάται τις πυραμίδες

(Αιγυπτιακή παροιμία)

beige pyramid

 

 

 

 

Βαρβάρα Τζάμα

Φοιτήτρια Φαρμακευτικής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Λάτρης του θεάτρου και της ποίησης, με αδιόρθωτο πάθος για γράψιμο.
Close Menu