Τέσσερις ιστορίες διατηρητέων στην πόλη σου!

Τέσσερις ιστορίες διατηρητέων στην πόλη σου!

Τα έχεις δει, τα έχω δει, τα έχουμε δει όλοι. Συνήθως περνάμε απ΄ έξω βιαστικοί για κάποια δουλειά εκεί τριγύρω. Ρίχνουμε μια φευγαλέα ματιά στο κτήριο και βυθιζόμαστε πάλι «στα δικά μας». Ψιτ! αξίζουν λίγο από τον χρόνο μας.. Θέλουν να μοιραστούν μια ιστορία απ το παρελθόν. Αυτοί οι τοίχοι αν είχαν αυτιά (και στόμα) θα μας συγκλόνιζαν. Έχουν ακούσει για έρωτες, εμπορικές συμφωνίες, οικογενειακές υποθέσεις . Την επόμενη φορά που θα περάσεις έξω από ένα διατηρητέο κτίσμα της  Θεσσαλονίκης «άκουσέ το» κι εσύ, δεν θα χάσεις. Αν πάλι θες να μάθεις και μια μικρή ιστορία για κάποια από αυτά μπορείς να διαβάσεις αυτό το κείμενο…

Casa Bianca ή αλλιώς Villa Bianca ή αλλιώς ένας έρωτας κόντρα στο κατεστημένο

Το παλιό Εβραϊκό αρχοντικό έχει φιλοξενήσει πραγματικά μια πιο σύγχρονη ιστορία Ρωμαίου και Ιουλιέτας μέχρι να φιλοξενήσει σήμερα τη Δημοτική Πινακοθήκη. Κάποτε λοιπόν η πλουσία κόρη του Εβραίου ιδιοκτήτη ερωτεύτηκε έναν έφεδρο του ελληνικού στρατού. Η διαφορά μεταξύ θρησκεύματος ήταν εμφανής και ανεπίτρεπτη για την εποχή. Μη μπορώντας να εγκαταλείψει τον άντρα που αγαπούσε, έφυγε μαζί του στην Αθήνα, βαφτίστηκε χριστιανή και έπειτα παντρεύτηκαν. Το πλήγμα βέβαια για την οικογένεια ήταν μεγάλο γι΄ αυτό και ο πατέρας της την αποκλήρωσε. Ευτυχώς λίγα χρόνια μετά οι σχέσεις της οικογένειας αποκαταστάθηκαν και το ζευγάρι επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη και στο εξής διέμεινε στη Villa Bianca.

Δεν φτάνουν αυτά; Φυσικά και όχι! Στα δύσκολα χρόνια του πολέμου που ακολούθησε το ζευγάρι εξακολούθησε να μένει στο υπόγειο της Βίλας, ενώ η υπόλοιπη οικογένεια είχε ήδη εγκαταλείψει το σπίτι ώστε να αποφύγει τους διωγμούς σε βάρος της. Οι υπόλοιποι όροφοι φιλοξενούσαν τις τάξεις σχολείου.

Παράλληλα στα δύσκολα χρόνια του πολέμου η βίλα επιτάσσεται από τον ιταλικό στρατό και ένα μέρος της αποτελεί την κατοικία του Ιταλού πρόξενου!

Με το ζευγάρι τί συνέβη; 20 χρόνια μετά τη λήξη του πολέμου, ο άντρας πεθαίνει και ένα χρόνο αργότερα ακολουθεί και η γυναίκα του. Για πολλά χρόνια λοιπόν η βίλα που πέρασε από σαράντα κύματα θυμίζει ερείπειο, ώσπου το 1997 η αναστήλωσή της την καθιστά επισκέψιμη και έκτοτε φιλοξενεί τη Δημοτική ΠινακοθήκηΑξίζει λοιπόν μια επίσκεψη, καθώς πλέον η βίλα έχει πάρει πίσω αυτό που της άξιζε: την αίγλη της.

Ήξερες για την αυλίτσα στην Εγνατία;

Στάση Ιασωνίδου, πάντα την προσπερνάς, σχεδόν κανείς δεν κατεβαίνει ούτε ανεβαίνει. Γι’ αυτό και το βλέμμα δύσκολα θα πλανηθεί τριγύρω. Για κοίτα καλύτερα… Αγιορείτικη Εστία: μπορεί να μην σας λέει κάτι αλλά προχωρήστε παράλληλα στον ανοιχτό διάδρομο και σας περιμένει πραγματικά ένας μικρός παράδεισος στο κέντρο της πόλης (και μόνο πόλη δεν θυμίζει). Ο «μυστικός κήπος» περιορίζει τη χρήση του στους κατοίκους της γειτονιάς, ωστόσο λίγοι γνωρίζουν ότι είναι καθημερινά και ανοιχτός στο κοινό αλλά συχνά λαμβάνουν χώρα εκεί πολιτιστικά δρώμενα.

Το κτίσμα της σημερινής Αγιορείτικης Εστίας ανήκε στην οικογένεια Νεδέλκου, οικογένεια δύο γενεών γιατρών. Σε ένα μέρος του οικήματος ανεγέρθηκε η Κλινική Ιωάννη Νεδέλκου το 1930. Οι χώροι του ισογείου χρησιμοποιούνταν ως γραφεία, βοηθητικοί χώροι ιατρεία αλλά και χειρουργεία. Ένα χρόνο μετά τα ηνία της κλινικής αναλαμβάνει ο γίος του Ιωάννη Νεδέλκου, Κωνσταντίνος. Σταδιακά αρχίζουν να τελούνται πολύ λεπτά χειρουργεία στους χώρους της και η φήμη της ακολουθεί ολοένα και πιο ανοδική πορεία. Περίπου 30 χρόνια αργότερα ο Κωνσταντίνος Νεδέλκος συνταξιοδοτείται και η κλινική παύει πλέον να λειτουργεί. Ο ίδιος του με διαθήκη το παραχωρεί το 1980 στο Δήμο Θεσσαλονίκης.

Η επιθυμία του όσο ζούσε ήταν : «να το κάνει μουσείο». Η μοίρα του κτηρίου πέρασε από πολλές γραφειοκρατικές περιπέτειες, φλέρταρε με την πιθανότητα της κατεδάφισης , πολλά αρχιτεκτονικά του στοιχεία αλλοιωθήκαν , επιβίωσε τον σεισμό και αποτέλεσε διεκδίκηση για πολλούς φορείς. Σήμερα όμως δεσπόζει επί της οδού Εγνατίας και φιλοξενεί έναν θησαυρό!

Από τα ομόλογα.. στην αρμονία!

Και ο λόγος φυσικά για το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης. Λίγοι όμως γνωρίζουν  πραγματικά την ιστορία του, η οποία μετράει πολλά χρόνια πριν μεταφερθεί εκεί το κτήριο του Ωδείου Θεσσαλονίκης το  1987. Το κτήριο ανήκε σε έναν πλούσιο αγγλοέλληνα έμπορο της εποχής, ο οποίος σκεπτόμενος διπλωματικά φιλοξένησε το 1858 τον  σουλτάνο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Λίγα χρόνια αργότερα, αν και διπλωμάτης η σπάταλη ζωή του τον οδήγησε σε οικονομικό μαρασμό αναγκάζοντάς τον να πουλήσει το αρχοντικό του στην Οθωμανική Αυτοκρατορική Τράπεζα που ανοίγει υποκατάστημα στη Θεσσαλονίκη την ίδια περίοδο.

Από το σημείο αυτό το κτήριο εισέρχεται σε έναν νέο κύκλο περιπετειών. Το 1903 η Τράπεζα έχει μπει στο μάτι Βουλγάρων  αναρχικών οι οποίοι νοίκιασαν ένα διπλανό κατάστημα, το λειτούργησαν σαν κουρείο, προσέλαβαν κουρέα που γνώριζε ελληνικά και τούρκικα και πλέον δρούσαν απαρατήρητοι. Σχεδίαζαν να μεταφέρουν υπογείως εκρηκτική ύλη μέχρι τα θεμέλια της Τράπεζας. Έτσι και έγινε. Οι εικόνες της εποχής μαρτυρούν πως από την ανατίναξη είχε απομείνει μόνο η πρόσοψή του. Παρά την ολική σχεδόν καταστροφή η Τράπεζα εκτελούσε κανονικά τις λειτουργίες της.

Παράλληλα το κτήριο έχει γλιτώσει από την καταστροφική πυρκαγιά του 1896 και έχει υποστεί ελάχιστες ζημιές από τον σεισμό του 1902. Και φυσικά δεν ήταν ο τελευταίος σεισμός που το έπληξε! Το 1978 το ύστερα από σεισμό το κτήριο κρίνεται ακατάλληλο. Και κάπως έτσι γυρνάμε ξανά στο 1987 οπότε  το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης στεγάζεται πλέον στους χώρους του, μέχρι σήμερα.

Το κτήριο που έχει μεγαλώσει πολλές γενιές!

Τολμώ να πω πως αν ρωτήσουμε μια φοιτητική παρέα αν έχουν επισκεφθεί  το μπαρ Διατηρητέο στην οδό Ικτίνου, ελάχιστοι θα μας απαντούσαν αρνητικά. Το ίδιο θα συνέβαινε αν ρωτούσαμε και μια παρέα φοιτητών πριν 20 χρόνια. Γνωρίζουμε βέβαια πως το κτήριο δεν ήταν πάντα χώρος διασκέδασης. Άλλωστε πριν το 1990 ήταν ακόμη γνωστό ως μέγαρο Ηλία Ηλιάδη. Με μία γρήγορη ματιά η αρχιτεκτονική του σε μεταφέρει στις εποχές του 1938. Τα στενά μπαλκόνια, τα περίτεχνα κάγκελα, οι κυκλικές σκάλες συντελούν στην εικόνα της αρχοντικής Θεσσαλονίκης. 

Η δική του ιστορία ξεκινάει πιο πρόσφατα απ τις υπόλοιπες. Ας πουμέ το 1985. Τότε διέμενε εκεί ο ένας από τους ιδρυτές και μετόχους του μπαρ. Μια πενταετία αργότερα αποφάσισε να μετατρέψει το φοιτητικό του σπίτι σε χώρο διασκέδασης. Μαζί λοιπόν με άλλους φίλους του ανοίγουν το 1990 το Διατηρητέο. H ιδέα ήταν πρωτοποριακή για αυτό και παραμένει η ίδια μέχρι σήμερα: ένας χώρος που θα αλλάζει κάθε εποχή του χρόνου. Πράγματι! Το διατηρητέο έχει φιλοξενήσει θεματικές όπως: Χαβάη, καμπαρέ , τσίρκο. Το δυνατό του χαρτί όμως είναι αναμφισβήτητα τα Χριστούγεννα. Ίσως η ζεστασιά ενός σπιτιού είναι αυτό που χρειάζεται ένας επισκέπτης τις μέρες αυτές. Έτσι το όραμα κάποιων φοιτητών έγινε πόλος έλξης για όσους αναζητάνε έναν εναλλακτικό τρόπο διασκέδασης.

Την επόμενη φορά που θα βγείς στη πόλη, κοίτα τριγύρω σου! Υπάρχουν τόσα που δε γνωρίζεις και είναι καιρός να τα μάθεις, τι λες;

Lina Tsiggana

Ξεκίνησα να σπουδάζω δημοσιογραφία το 2017 και ακόμη ίσως δεν ξέρω αν μ'αρέσει, ίσως και να το μάθω γράφοντας . Είμαι περίεργη να ανακαλύπτω πως λειτουργούν τα πράγματα, από τα μηχανήματα μέχρι το ανθρώπινο μυαλό. Έτσι ανακάλυψα και την αγάπη μου για τα ζώα,το φαγητό και τους λάτιν χορούς.
Close Menu