Πόσο ρεαλιστικός μπορεί να γίνει ένας Cyborg;

Πόσο ρεαλιστικός μπορεί να γίνει ένας Cyborg;

Industrie 4.0. Ο όρος προέκυψε από ένα πρόγραμμα στρατηγικής υψηλής τεχνολογίας της γερμανικής κυβέρνησης, το οποίο προωθεί την μηχανοργάνωση της μεταποίησης. Αυτοματοποιημένες διαδικασίες ελεγχόμενες από διαδικασίες μηχανικής μάθησης.

Τεχνητά μέλη και νοημοσύνη, ηλεκτροφυσιολογία, πάντρεμα ύλης και σάρκας, προσδόκιμο ζωής και φονταμενταλιστικές αγκυλώσεις.

Διανύοντας επίσημα την τέταρτη βιομηχανική επανάσταση και έχοντας παγιώσει τα αποτελέσματα των τριών προηγούμενων στη κουλτούρα και την καθημερινή μας ζωή, η εξέλιξη της τεχνολογίας αποκτά αυτονόητη σημασία και επίδραση. Η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση αποδίδεται και ως Industrie 4.0. Οι προσδοκίες, λοιπόν, του ανθρώπου για καλύτερη ζωή και ευημερία και το ένστικτο της αυτοσυντήρησης βρίσκουν ολοένα και περισσότερους τρόπους να τον φέρουν πιο κοντά στον στόχο του. Ένας τέτοιος τρόπος με τρομερή δυναμική είναι τα βιονικά μέλη και η εξέλιξη τους σε Cyborg!

 

Cyborg, Android και Bionic

H λέξη Cyborg είναι συντομογραφία του Cybernetic Organism. Ορίζει το πλάσμα με οργανικά αλλά και τεχνητά μέλη, Ο ορισμός δόθηκε από τους Manfred Clynes και Nathan S. Kline το 1960. Η διαφορά ανάμεσα σε Cyborg και βιονικό ή ανδροειδές έγγυται στο ότι ένας Cyborg αποτελεί οργανισμό με βελτιωμένες ικανότητες λόγω προσάρτησης τεχνητών μελών ή τεχνολογίας που του επιτρέπει να έχει feedback το βιολογικό μέρος με τα τεχνητά. Στις άλλες κατηγορίες δεν υπάρχει αυτό το feedback.

Πόσο ρεαλιστική λοιπόν θα μπορούσε να γίνει η επιστημονική φαντασία; Ποια στοιχεία της μπορεί να υπήρξαν έμπνευση και κατευθυντήρια οδός για τους επιστήμονες του σήμερα; Ποια επική στιγμή της sci-fi ιστορίας κόλλησε στο μυαλό ποιανού παράτολμου οραματιστή επιστήμονα; Ίσως καμία… Τα πράγματα μπορεί να οδηγήθηκαν φυσικά να παραβιάσουν την φυσική εξέλιξη…

Sci-fi και ποπ-κουλτούρα

Στην μεγάλη οθόνη…

Ξεκινάμε από τον RoboCop και τον Terminator της δράσης και του πιο στερεοτυπικού action movie και φτάνουμε στις Ρέπλικες του Blade Runner και τον Darth Vader του Star Wars που αποτέλεσαν όχι μόνο ορόσημο των sci-fi ταινιών αλλά και υψηλά νοήματα του σήμερα. Οι ταινίες επιστημονικής φαντασίας έχουν δώσει εικόνα, ίσως λίγο παραπάνω φουτουριστική που καταντάει cult, στην αντίληψη μας για το πάντρεμα σάρκας και μηχανής. Γεγονός αποτελεί πως ο άνθρωπος ως πολυδιάστατο ον έχει εδραιώσει την αλληλεξάρτηση και τον επηρεασμό ανάμεσα στην επιστήμη και την τέχνη, καθορίζοντας έτσι και την φύση τους.

Στο χαρτί…

Πρόδρομος των ταινιών είναι σχεδόν πάντα τα βιβλία. Μερικές αξιοσημείωτες αναφορές είναι Το ηλεκτρικό πρόβατο, 1968 του Philip K. Dick στο οποίο βασίστηκε και η ταινία Blade Runner. Ο λεγόμενος κόσμος του Gibson μας συστήθηκε και απέκτησε λογοτεχνική υπόσταση μέσα από τον Νευρομάντη ( Neuromancer, William Gibson 1983). Κέρδισε μάλιστα και το βραβείο Philip K. Dick!

Στον κόσμο των comics το θέμα πάει σε άλλη διάσταση. Οι απανταχού geeks έχουν να διαλέξουν ανάμεσα σε stars όπως ο Iron Man της Marvel και ο Cyborg της DC αλλά και σε πιο περιθωριακούς τύπους όπως ο Metallo, τοπ αντίπαλος του Superman, και η underground Ladytron.

Computer World (Γερμανικά: Cmputerwelt) είναι το ογδοο άλμπουμ της ηλεκτρονικής μπάντας Kraftwerk. Κυκλοφόρησε στις 10 Μαΐου 1980 και έφτασε στην κορυφή των τσαρτς σε Αγγλία και Γερμανία.

Γιατί όχι λοιπόν και στην μουσική…

Έχουμε μια διαδρομή από τους πρωτοπόρους στο είδος Kraftwerk με τους δίσκους The Man Machine και Computer World ως το single «All is full of Love» της Björk με το φουτουριστικό και μινιμαλιστικό video clip. Μετά την ηλεκτρονική μουσική και το Trip-hop την σκυτάλη παίρνει η metal. Χαρακτηριστικότερο όλων το Psychotron των Megadeath, εμπνευσμένο από τον Deathlok της Marvel. Θα έλεγε κανείς πως θα μπορούσε να είναι το go to του Darth Vader κάθε πρωί.

Έχουμε δύο εκφάνσεις της ανθρώπινης φαντασίας συγκρουόμενες πάνω στο θέμα. Την επιστημονική φαντασία και την συνωμοσιολογία  συνδυασμένη με την τρομολαγνεία και την τεχνοφοβία. Η πρώτη μπορεί εκτός από ψυχαγωγία να προσφέρει και έμπνευση στον ρεαλιστικό κόσμο. Η δεύτερη στην ιστορία του κόσμου  ήταν σύμβολο αμάθειας και φόβου. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε πως εκπορεύεται από το στοιχείο της καταστροφής.

 

TED – Το χρονικό των ομιλιών του Hugh Herr

Όσο η γνώση και η εφαρμογή της νευροεπιστήμης, της ηλεκτροφυσιολογίας και της τεχνολογίας εξαπλώνονται, τα παραδείγματα των επιτευγμάτων τους πληθαίνουν. Πλέον ιδανική ευκαιρία για την διάδοση της γνώσης για το θέμα είναι μια -για αρχή- ομιλία στην TED. Το πιο πρόσφατο βίντεο αυτού του χρονικού αποτέλεσε και την αφετηρία για αυτό το άρθρο.

Μετάβαση από τον βιονικό άνθρωπο στον Cyborg

To 2014 o καθηγητής του MIT H. Herr έδωσε την πρώτη ομιλία στην TED με τίτλο ¨New bionics let us run, climb and dance¨. Όντας και ο ίδιος, όπως χαρακτηρίζει τον εαυτό του, ασθενής μας ξεναγεί στην προσωπική του ιστορία. Προσπαθεί να μας εξοικειώσει με την ιδέα, την χρήση και την χρησιμότητα των τεχνητών μελών. Η εικόνα του από μόνη της αποτελεί κατά την γνώμη μου το μεγαλύτερο πειστήριο. Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί σύμβολο. Συνδυάζει την γνώση της θεωρίας με αυτήν της εφαρμογής και της εμπειρίας στο ίδιο του το σώμα.

 

Ο ίδιος κατά την διάρκεια μιας αναρρίχησης του έχασε και τα δυο του πόδια. Εκτός λοιπόν του ότι περπατάει και τρέχει στην διάρκεια της ομιλίας μας εξηγεί πως ήταν, είναι και θα είναι αναρριχητής. Τα τεχνητά του μέλη του έδωσαν την δυνατότητα να επιστρέψει στην ζωή, την δική του ζωή. Μέλη που δημιουργήθηκαν με την καθοριστική συμβολή του ίδιου και της ερευνητικής ομάδας του MIT. Στην συνέχεια μας παραθέτει και την ιστορία της Andrianne Haslet Davis. Η Andrianne είναι χορεύτρια και θύμα της τρομοκρατικής επίθεσης στον μαραθώνιο της Βοστώνης το 2013. Μας δείχνει μέσα από τον χορό της στην ομιλία πως μπορούμε πλέον να «φτιάξουμε τους χαλασμένους ανθρώπους» . Τα παραδείγματα του Hugh Herr δίνουν νόημα και υπόσταση σε αυτό που υποστηρίζει.

Hugh Herr : Τα βασικά επίπεδα φυσιολογικών λειτουργιών θα πρέπει να είναι μέρος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 

Το 2018 ο Hugh Herr έρχεται ξανά στην TED για να μας μιλήσει για την εξέλιξη του δικαιώματος σε μία φυσιολογική ζωή για όλους. Η ομιλία του με τίτλο ¨How to become Cyborg and extend human potential¨ μιλά για την μετάβαση από τον βιονικό στον cyborg. Μετάβαση που έγγυται στην προσομοίωση της ιδιοδεκτικότητας (preproception). Πρόκειται για την ιδιότητα κατά την οποία όταν οι μυς μαζεύονται και επεκτείνονται, βιολογικοί αισθητήρες μέσα από τους τένοντες του μυ στέλνουν πληροφορίες μέσω των νεύρων στον εγκέφαλο.  Η διαδικασία αυτή μας δίνει την δυνατότητα να αισθανόμαστε τα μέλη μας χωρίς να τα κοιτάμε. Με το αισθανόμαστε εννοούμε να μπορούμε να καταλάβουμε την θέση τους, αν είναι λυγισμένα ή όχι. Τα βασικά τεχνητά μέλη δεν έχουν αυτήν την δυνατότητα.

Στην συνέχεια μας συστήνει την AMI ( Agonist-Antagonist Myoneural Interface ). Η AMI είναι μια μέθοδος που συνδέει τα υπολείμματα των νεύρων με ένα εξωτερικό, βιονικό προσθετικό. Εν συντομία πρόκειται για ένα σύστημα δύο συνδεδεμένων νεύρων (Agonist-Antagonist) που στέλνει την πληροφορία μέσω του νευρικού συστήματος στον εγκέφαλο προσομοιάζοντας την λειτουργία της ιδιοδεκτικότητας. Μια νέα εποχή για τον άνθρωπο και τα όρια του έχει ξεκινήσει με την συνεισφορά της επιστήμης και οδηγό την ανθρώπινη θέληση για ζωή.

Την δεκαετία του ’80 οι ταινίες επιστημονικής φαντασίας ήταν φαντασία, σήμερα τα τεχνητά μέλη και τα cyborgs είναι επιστήμη.

Φιλοσοφία, Ηθικολογία και Τεχνοφοβία

Η αλληγορία του Υπερανθρώπου ( Übermensch ) του Nietzsche αποτελούσε πάντα αναφορά σε θέματα ορίων. Στο βιβλίο του 1883 Τάδε έφη Ζαρατούστρα (Also sprach Zarathustra ) o Νίτσε βάζει τον Ζαρατούστρα να τοποθετήσει τον Υπεράνθρωπο ως στόχο, με τον άνθρωπο να εκτελεί χρέη γέφυρας. Πρέπει να  αυτοϋπερνικηθεί για να δώσει την θέση του στον Υπεράνθρωπο.  Τα χαρακτηριστικά του Υπερανθρώπου είναι η αυτολατρεία, η λατρεία προς την ζωή και η αυτοπεποίθηση, η δύναμη της θέλησης και το θάρρος. Σύμφωνα με τα παραπάνω θα χαρακτήριζε κανείς βάσιμο τον παραλληλισμό. Που θα τοποθετούσε λοιπόν σήμερα ο Νίτσε τον Υπεράνθρωπο του και πως θα έβλεπε αυτόν τον παραλληλισμό;

Στο δοκίμιο του για την θρησκευτική ζωή αναφέρει : ¨Υποσχέσεις της επιστήμης. Η ηθική επιστήμη έχει ως σκοπό να υπάρχει όσο το δυνατόν λιγότερος πόνος και όσο το δυνατό περισσότερη ζωή. Κατά συνέπεια ένα είδος αιώνιας ευτυχίας, στην πραγματικότητα πολύ ταπεινής σε σύγκριση με τις υποσχέσεις της θρησκείας ¨.

Πότε λοιπόν παραβιάζεται η ηθική στην επιστήμη και πότε οι προκαταλήψεις, η τεχνοφοβία και ο δογματισμός αποτελούν  τροχοπέδη της εξέλιξης; Που χάνεται το μέτρο ; Είναι σε θέση οι ελλείπεις γνώσεις των κατευθυνόμενων μαζών να το καθορίσουν; Μέχρι πότε η τεχνοφοβία και ο συμβιβασμός στην μετριότητα θα επηρεάζουν την ζωή μας ;  

Οι εξελίξεις στην επιστήμη είναι ανάλογες των ταχυτήτων της τεχνολογίας, γεωμετρικά αυξανόμενες. Νέες μεταβλητές έρχονται να επηρεάσουν τις συνθήκες της ζωής και η αλληλένδετη αλληλουχία των επιστημών είναι πιο εφαρμόσιμη και συχνή από ποτέ. Οι δυνατότητες μας αυξάνονται και τα όρια θολώνουν. Ελοχεύει πάντα ο κίνδυνος της ὕβρις και η σκέψη της νέμεσις πρέπει να αποτελεί γνώμονα στην επιστημονική κοινότητα. Η ηθική στην επιστήμη αποτελεί και η ίδια πεδίο επιστημονικής έρευνας. Οι προβληματισμοί πάνω στο θέμα αποτελούν σύγχρονα φιλοσοφικά ερωτήματα. Πρέπει, λοιπόν, να είμαστε πιο προσεκτικοί ως προς το ποιους θα αφήνουμε να διαμορφώνουν την κοινή γνώμη απέναντι σε αυτά. Η στροφή στον φονταμενταλισμό αποτελεί και αυτή σύγχρονο κοινωνικό και φιλοσοφικό προβληματισμό.

Disclaimer :  Δεν αποτελεί επιστημονικό άρθρο, θα υπάρχουν λάθη.

Η αναφορά των ξένων τίτλων, ονομάτων και όρων γίνεται γιατί πιστεύω πως μέρος της αξίας τους αποτελεί η γλώσσα στην οποία εκφράστηκαν και δημιουργήθηκαν. 

Μάρθα Κωταΐδου

Φοιτήτρια Πληροφορικής στο Αριστοτέλειο. Ενδιαφέροντα ο κινηματογράφος, η μουσική, τα βιβλία και τα ταξίδια. Κύριο μέσο έκφρασης το γράψιμο. Θέλω να πιστεύω πως όλα μεταβάλλονται και εξελίσσονται.
Close Menu