Προσβασιμότητα ίσον Ισότητα !

Προσβασιμότητα ίσον Ισότητα !

Οι δυνατότητες, τα πλεονεκτήματα, η πρόσβαση στην πληροφορία και όλα τα επιμέρους στοιχεία που μας προσφέρει σήμερα η τεχνολογία, το σημαντικότερο στο οποίο μπορούν να συνεισφέρουν είναι η ανάπτυξη και η προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η συμβολή της, λοιπόν, εκτείνεται σε διάφορα πεδία. Στην ιατρική, από την θεραπεία μέχρι την αποκατάσταση, τα cyborg και τα βιονικά μέλη, στην εκπαίδευση και στην ψυχαγωγία. Όλα αυτά ορίζουν και διαχωρίζουν την εποχή μας. Πίσω όμως από όλες αυτές τις δυνατότητες και τις εξελίξεις στην καθημερινή μας ζωή η πραγματική αλλαγή είναι μία. Η ευκαιρία που μας δίνεται στην ισότητα.

Με βάση λοιπόν το κοινωνικό πρότυπο, που τις δεκαετίες ’60 και ’70 άφησε στην άκρη το ιατρικό, οι ενέργειες στο να απελευθερώσουν την κοινωνία από τα εμπόδια και να επεκτείνουν τα όρια των δυνατοτήτων της σαν ολότητα εντάθηκαν.

Οι άνθρωποι με αναπηρίες αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 16% του συνολικού ποσοστού των ατόμων που είναι σε ηλικία εργασίας.

European Communities

Τα στερεότυπα, οι διακρίσεις και ο ρατσισμός είναι γνώριμα στην ανθρωπότητα. Από την αρχαιότητα του Καιάδα μέχρι την πρόσφατη ιστορία των παγκοσμίων πολέμων του 20ου αιώνα, τα άτομα που άνηκαν σε κάποια μειονότητα βίωναν την καταπάτηση των καθιερωμένων δικαιωμάτων τους καθημερινά.

Η συμβολή της τεχνολογίας τα τελευταία χρόνια είναι καθοριστική. Τα τεχνητά μέλη και οι προηγμένες τεχνικές βοηθούν στην αποκατάσταση της αλληλεπίδρασης του ατόμου με τον πραγματικό κόσμο. Η προσβασιμότητα (accessibility) στο ίντερνετ επεκτείνει τις δυνατότητες του στον ψηφιακό.

Από το Hardware έως το Software και από τa PC στις Smart Devices

Οι άνθρωποι με αναπηρίες έχουν πρόσβαση στο Internet με διάφορους τρόπους ανάλογα με τις ατομικές ανάγκες και προτιμήσεις τους. Σε κάποιες περιπτώσεις τα άτομα διαμορφώνουν το λογισμικό και το hardware σύμφωνα με τις ανάγκες τους. Σε άλλες χρησιμοποιούν εξειδικευμένο λογισμικό και hardware που τους βοηθά να εκτελούν συγκεκριμένες εργασίες.

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι κατηγοριοποίησης. Οι βασικές κατηγορίες στην προσέγγιση της αλληλεπίδρασης με τον ιστό είναι οι Υποστηρικτικές Τεχνολογίες και οι Προσαρμοστικές Στρατηγικές. 

Στόχος και των δύο είναι η βελτίωση της αλληλεπίδρασης με τον ιστό αλλά με διαφορετική υλοποίηση. Οι Υποστηρικτικές Τεχνολογίες (Assistive Technologies AT) συνεπάγονται την χρήση πρόσθετων εργαλείων. Για παράδειγμα συσκευές ανάγνωσης, μεγεθυντές οθόνης, λογισμικό αναγνώρισης φωνής και διακόπτες επιλογής για άτομα που δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν ποντίκι ή πληκτρολόγιο. Από την άλλη οι Προσαρμοστικές Στρατηγικές (Adaptive Strategies AD) περιλαμβάνουν τεχνικές με πρότυπο λογισμικό, με mainstream προγράμματα περιήγησης και βοηθητικές τεχνολογίες. Παραδείγματος χάριν αύξηση μεγέθους κειμένου, μείωση ταχύτητας ποντικιού και ενεργοποίηση λεζάντων. Μια προσαρμογή δηλαδή των ευρέως γνωστών και ήδη υπαρχόντων ιστοσελίδων και προγραμμάτων στον εκάστοτε χρήστη.

Ένας άλλος διαχωρισμός στα εργαλεία είναι με βάση τις αισθήσεις : 1) Auditory, 2) Tactile και 3) Visual με βάση την ακοή, την αφή και την όραση αντίστοιχα. Περισσότερες πληροφορίες αναλυτικά στο Web Accessibility Initiative.

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια η προσέγγιση ήταν πιο εξειδικευμένη και περιορισμένη. Σήμερα γίνονται βήματα να καταργηθεί ο διαχωρισμός στα εργαλεία που σχεδιάζονται για να καταργήσουν τον διαχωρισμό. 

Η προσβασιμότητα δεν πρέπει να αφορά μεμονωμένες κοινωνικές ομάδες αλλά όλους μας. Στόχος είναι πλέον πέρα από το εξειδικευμένο software και hardware να προσαρμοστούν οι διεπαφές και τα περιβάλλοντα των σύγχρονων εφαρμογών στις φορητές συσκευές ώστε η περιήγηση στο web να είναι πιο εύκολη για ΌΛΟΥΣ.

Ο σχεδιαστής και ο ερευνητής θα το δουν σαν πρόκληση, οι εταιρίες σαν επέκταση, η αγορά σαν κέρδος, ο άμεσα ενδιαφερόμενος σαν εξέλιξη δυνατοτήτων η κοινωνία σαν αναβάθμιση και ο καθένας μας σαν επένδυση και ευκολία.

 

Ελλάδα, Ευρώπη, Κόσμος..

Στις 26 Οκτωβρίου 2016 η Ευρωπαϊκή Ένωση εξέδωσε οδηγία για την προσβασιμότητα των ιστοτόπων και των εφαρμογών για φορητές συσκευές των οργανισμών του δημοσίου τομέα. Πολλοί ίσως βιαστούν να πουν πως στην Ελλάδα έχουμε έλλειψη σε πολύ πιο βασικές υποδομές που στην Ευρώπη θεωρούνται δεδομένες.. Και δυστυχώς είναι η πικρή αλήθεια στους περισσότερους  τομείς της ελληνικής πραγματικότητας! Η φύση όμως του World Wide Web είναι τέτοια που πρεσβεύει έναν διεθνή χαρακτήρα, κατάλληλο να ξεπεράσει τα όρια και τα σύνορα χωρών και στερεοτύπων.

Από το 2007 μέχρι το 2016 το ποσοστό των νοικοκυριών με σύνδεση στο ίντερνετ αυξήθηκε από το 25% στο 69%. Θα έλεγε κανείς πως είναι εμφανής (!), ακόμα και στους πιο αρνητικούς απέναντι στο θέμα, η άρρηκτη σχέση του καθημερινού ατόμου με την τεχνολογία και τον ιστό. Το παιδί από το σχολείο σου που χρησιμοποιούσε αναπηρική καρέκλα και καθόταν μέσα στα διαλείμματα. Ο γείτονας σου που έχει διαγνωστεί με αυτισμό και τον ακούς να φωνάζει μέσα στην μέρα. Η κοπέλα που βοήθησες να περάσει την διάβαση που δεν είχε ηχητική ειδοποίηση. Ο μπαμπάς σου που έχει αρχίσει να μην βλέπει καλά την οθόνη του τάμπλετ και πατάει άλλα αντί άλλων. Αυτοί είναι οι καθημερινοί άνθρωποι!

Ο Hugh Herr υποστηρίζει πως τα βασικά επίπεδα φυσιολογικών λειτουργιών θα πρέπει να είναι μέρος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ας έρθουμε λοιπόν να προσθέσουμε και την αλληλεπίδραση του ανθρώπου με τον κόσμο σε αυτά.

Μέσα από τα μάτια αυτών που όλοι ξέρουμε..

Η ανθρωπότητα προχωρά στους αιώνες χρησιμοποιώντας την νοημοσύνη της, εκφράζοντας την μέσα από την τέχνη και την επιστήμη. Στην σύντομη ιστορία της υπήρξαν πολλά φωτεινά παραδείγματα ανθρώπων, που η όποια ιδιαιτερότητα τους δεν τους σταμάτησε να αλλάξουν τον κόσμο που γνωρίζαμε μέχρι τότε.

Steven Hawkins

Από το 1997 ο μεγάλος φυσικός χρησιμοποιούσε ένα σύστημα επικοινωνίας σχεδιασμένο από την Intel, προσαρμοσμένο πάνω στην αναπηρική του καρέκλα. Η κύρια επικοινωνία του με τον υπολογιστή γινόταν μέσω ενός προγράμματος ανοιχτού κώδικα που σχεδίασε η Intel, το ACAT. Εν συντομία, πρόκειται για ένα άυλο πληκτρολόγιο στην οθόνη που σαρώνεται από έναν δρομέα ανά γραμμή ή ανά στήλη. Η σάρωση σταματάει με την κίνηση του μάγουλου, η οποία ανιχνεύεται από έναν υπέρυθρο διακόπτη τοποθετημένο στα γυαλιά του Hawkins. Ο διακόπτης αυτός αποτελεί ουσιαστικά την μόνη διεπαφή του με τον υπολογιστή. Το ACAT περιλαμβάνει έναν αλγόριθμο πρόβλεψης λέξεων από την SwiftKey  και συνδέεται με μία ξεχωριστή συσκευή σύνθεσης φωνής από την Speech Plus. Υπάρχει η δυνατότητα να χρησιμοποιήσει εφαρμογές όπως το Microsoft Outlook, το Word, το Firefox και το Skype. Ο χρόνος θα είναι πάντα ενεστώτας για αυτό το μεγάλο παράδειγμα της ανθρώπινης θέλησης και δημιουργίας.

Η λίστα συνεχίζεται …

Ο Gustav Kirchhoff, Γερμανός φυσικός, που συνείσφερε στην φυσική και την χημεία. Ειδικότερα πεδία που επηρέασε πολύ ήταν ο ηλεκτρισμός, η φασματογραφία και η θερμική ακτινοβολία. Είναι γνωστός στο ευρύ κοινό για τους «Κανόνες του Kirchhoff» πάνω στον ηλεκτρισμό. Πέρασε μεγάλο μέρος της ζωής του σε αναπηρική καρέκλα.

Ο Thomas Edison ήταν Αμερικανός εφευρέτης και επιχειρηματίας. Ήταν ο περισσότερο παραγωγικός εφευρέτης της σύγχρονης εποχής. Αν και αυτοδίδακτος δραστηριοποιήθηκε σε πολλούς τομείς της τεχνικής. Από τις γνωστότερες εφευρέσεις του είναι το μικρόφωνο, ο φωνογράφος και ο ηλεκτρικός λαμπτήρας. Ο ίδιος χαρακτήριζε τον εαυτό του ως κωφό.

Ο  Albert Einstein ήταν Γερμανός φυσικός εβραϊκής καταγωγής, ο οποίος βραβεύτηκε με το Νόμπελ Φυσικής το 1921 για τις υπηρεσίες του στην θεωρητική φυσική. Είναι ο θεμελιωτής της Θεωρίας της Σχετικότητας. Ο Einstein είχε μαθησιακές δυσκολίες και χαρακτηρίζεται δυσλεκτικός.

… και στην τέχνη

Ο Leonardo da Vinci ήταν Ιταλός αρχιτέκτονας. ζωγράφος, γλύπτης, μουσικός, εφευρέτης, μηχανικός, ανατόμος, γεωμέτρης, παλαιοντολόγος και γιατρός που έζησε την περίοδο της Αναγέννησης. Μεταξύ των πιο διάσημων έργων του συγκαταλέγονται η Μόνα Λίζα και ο Μυστικός Δείπνος. Ο Da Vinci ήταν δυσλεκτικός.

Ο Michelangelo ήταν Ιταλός γλύπτης, ζωγράφος, αρχιτέκτονας και ποιητής της Αναγέννησης. Άσκησε απαράμιλλη επίδραση στην ανάπτυξη της δυτικής τέχνης. Οι ειδικοί διαφωνούν αν ο Μιχαήλ Άγγελος είχε ουρική αρθρίτιδα ή οστεοαρθρίτιδα.

Ο Vincent Willem van Gogh ήταν Ολλανδός ζωγράφος. Η επίδρασή του στα μεταγενέστερα κινήματα του εξπρεσιονισμού, του φωβισμού αλλά και εν γένει της αφηρημένης τέχνης, θεωρείται καταλυτική. Ο Vincent Van Gogh είχε επιληψία στο κροταφικό λοβό καθώς και διπολική διαταραχή.

Ο  Henri Émile Benoît Matisse ήταν ένας από τους σημαντικότερους Γάλλους ζωγράφους του 20ου αιώνα. Θεωρείται ιδρυτής του καλλιτεχνικού κινήματος του φωβισμού καθώς και μία από τις σημαντικότερες μορφές της μοντέρνας τέχνης. Ο Matisse χρησιμοποιούσε αναπηρική καρέκλα μετά από χειρουργική επέμβαση για καρκίνο.

Ο Ludwig van Beethoven ήταν Γερμανός συνθέτης και πιανίστας. Αποτέλεσε μία από τις κεντρικότερες μορφές της κλασικής μουσικής. Σήμερα συγκαταλέγεται ανάμεσα στους ευρύτερα αποδεκτούς συνθέτες όλων των μουσικών περιόδων. Άρχισε να χάνει την ακοή του σταδιακά από την ηλικία των 26 ετών, το 1796 και, περίπου το 1820, θεωρείται πως ήταν ολοκληρωτικά κωφός.

Όλα αυτά τα παραδείγματα της ανθρώπινης μεγαλοφυΐας μας δείχνουν έμπρακτα πως αυτοί οι άνθρωποι, και πολλοί άλλοι, δεν είναι μια μειονότητα που πρέπει και μπορεί να αγνοηθεί.

Τεχνητή νοημοσύνη, μια νέα εποχή .

Η συζήτηση γύρω από τις εξελίξεις και την διάδοση της τεχνητής νοημοσύνης τον τελευταίο καιρό έχουν κορυφωθεί. Ακούγονται πολλά, υπάρχουν ανησυχίες, προβληματισμοί, απαιτήσεις και προσδοκίες. Ας δούμε όμως τις πιο απτές αλλαγές που έχει επιφέρει η Artificial Intelligence.

Οι μεγαλύτερες εταιρείες τεχνολογίας που χρησιμοποιούν το AI μέσα στα προϊόντα τους, βλέπουν τα νέα τεχνολογικά χαρακτηριστικά να γίνονται πολύ απλούστερα για χρήση από όλους, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Και με την επένδυση σε σχέδια χωρίς αποκλεισμούς αυτά τα προϊόντα φτάνουν τώρα σε μεγαλύτερα ακροατήρια – τα προσπελάσιμα σχέδια είναι πιο δημοφιλή σε κάθε πελάτη.

«Ας ελπίσουμε ότι η AI, αντί να περιμένει τους ανθρώπους να προσφέρουν κάτι σε προσιτή μορφή, θα σημαίνει ότι όλα θα γίνουν προσβάσιμα στο μέλλον.», δήλωσε ο Hector Minto, επικεφαλής της προσβασιμότητας και της βοηθητικής τεχνολογίας της Microsoft.

Συσκευές όπως το Echo Dot και η Google Assistant με τις εφαρμογές που προσφέρουν έχουν αλλάξει οριστικά την καθημερινότητα όλων μας. Η κλιμάκωση αυτής της αλλαγής για άτομα με αναπηρία είναι ανάλογη της ανάγκης τους για ισότητα. Το σερφάρισμα και το multitasking πια είναι η ίδια λειτουργία για όλους.

Την επόμενη φορά λοιπόν που κάποιος «παραδοσιακός νοσταλγός των παλιών καιρών» αναρωτηθεί ανοιχτά τι χρειάζονται όλα αυτά τα μπιχλιμπίδια που κινδυνεύουν να μας κατακτήσουν υπάρχει μια ακόμα απάντηση. Οι αλλαγές έχουν έρθει μέσα από την καινοτομία. Κάθε είδους αγκίστρωση του ατόμου σε οποιοδήποτε δόγμα κλέβει λίγο από το φως μας. Οι προβληματισμοί στην επιστήμη είναι ένα κρίσιμο και μεταβαλλόμενο πεδίο μελέτης. Πρέπει λοιπόν να επιλέγουμε πιο προσεκτικά σε ποιόν θα επιτρέπουμε να το διαμορφώνει.

Designing for disability | TED

Δεν θα μπορούσε να λείπει η ενημέρωση και η ξεχωριστή ενότητα για το θέμα από την κοινότητα της TED.

«Πιστεύω ότι η απώλεια της ακοής μου ήταν ένα από τα μεγαλύτερα δώρα που έλαβα ποτέ», λέει η Elise Roy. Ως δικηγόρος για θέματα δικαιωμάτων για άτομα με αναπηρία και σχεδιαστικό σκεπτικό, γνωρίζει ότι το να είναι κωφή της δίνει έναν μοναδικό τρόπο να βιώνει και να αναδιαμορφώνει τον κόσμο – μια προοπτική που θα μπορούσε να λύσει μερικά από τα μεγαλύτερα προβλήματα μας. Όπως λέει: «Όταν σχεδιάζουμε για την αναπηρία πρώτα, συχνά βρισκόμαστε μπροστά σε λύσεις που είναι καλύτερες από αυτές που βρίσκουμε όταν σχεδιάζουμε για τον κανόνα».

 

 

Ο δημοσιογράφος John Hockenberry λέει μια προσωπική ιστορία εμπνευσμένη από ένα ζευγάρι φανταστικών τροχών σε έναν κατάλογο εξαρτημάτων για αναπηρικές καρέκλες. Και πώς του έδειξαν την αξία του σχεδιασμού μιας ζωής πρόθεσης. (Από το σεμινάριο του Design Studio στο TED2012, φιλοξενούμενο από τον Chee Pearlman και τον David Rockwell.)

Η διαφορετικότητα και η μοναδικότητα του καθενός μας πρέπει να είναι όπλο απέναντι στους κοινωνικούς διαχωρισμούς και τα στερεότυπα. Τα εν γενεί και τα επίκτητα χαρακτηριστικά μας, μας κάνουν όλους ξεχωριστούς. Το ότι είμαστε όλοι άνθρωποι μας κάνει όλους ίσους.

Η εποχή που ζούμε, η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση και τα αποτελέσματα των τριών προηγούμενων έχει φέρει το ανθρώπινο γένος σε θέση να κοιτάει την γνώση κατάματα. Η ζωή στην Γη έχει αλλάξει πορεία με την βοήθεια της τεχνολογίας. Ας εκμεταλλευτούμε λοιπόν τα οφέλη της παγκόσμιας επικοινωνίας που προσφέρει σε όλους μας ο ψηφιακός κόσμος.

*Ταινίες

Παρακάτω ακολουθούν κάποιες ταινίες με γενικότερο περιεχόμενο. Ιστορίες ατόμων με ιδιαιτερότητες.

  1. Hoje Eu Quero Voltar Sozinho/ Με την πρώτη ματιά του Daniel Ribeiro 2014
  2. Breaking the waves/ Δαμάζοντας τα κύματα του Lars Von Trier 1996
  3. Forrest Gump toy Robert Zemeckis 1994
  4. Η φωλιά του κούκου toy Milos Forman 1975
  5. Οι άθικτοι/ The Intouchables των Olivier Nakache, Éric Toledano 2011
  6. Παιδιά ενός κατώτερου θεού του Randa Haines 1986
  7. Η θεωρία των πάντων του James Marsh 2014
  8. What’s eating Gilbert Grape του Lasse Hallström 1993

 

 

 

Μάρθα Κωταΐδου

Φοιτήτρια Πληροφορικής στο Αριστοτέλειο. Ενδιαφέροντα ο κινηματογράφος, η μουσική, τα βιβλία και τα ταξίδια. Κύριο μέσο έκφρασης το γράψιμο. Θέλω να πιστεύω πως όλα μεταβάλλονται και εξελίσσονται.
Close Menu