Μετάφραση συναισθημάτων σε δυαδικό κώδικα: υπάρχουν κίνδυνοι;

Μετάφραση συναισθημάτων σε δυαδικό κώδικα: υπάρχουν κίνδυνοι;

Ρομπό-τι;

Οι μηχανικές συσκευές του σήμερα που συχνά υποκαθιστούν την ανθρώπινη εργασία, γνωστές ως ρομπότ (robot) είναι ένα θέμα που απασχολεί όλο και περισσότερο την ανθρωπότητα. Η λέξη «ρομπότ» προήλθε από την τσέχικη λέξη «robota» που σημαίνει καταναγκαστική εργασία. Τα ρομπότ με ανθρώπινη μορφή ονομάζονται ανδροειδή (androids). Τα τελευταία χρόνια όμως οι συνδυασμοί μηχανής και σάρκας έχουν εισάγει στην καθημερινότητα του ανθρώπου τα Cyborg. Πάντρεμα σάρκας και βιονικών μελών που επεκτείνουν τις δυνατότητες και τις ικανότητες του ανθρώπου.

Το λογότυπο του λειτουργικού συστήματος Android είναι ένα ρομπότ σε χρώμα πράσινου μήλου.

 

Ο Τάλως της ελληνικής μυθολογίας αποτέλεσε ένα από τα πρώτα ρομπότ. Θεόρατος και σιδερένιος, κατασκευάστηκε από τον θεό της τεχνολογίας, Ήφαιστο, ως ένας άτρωτος πολεμιστής. Του έδωσε υπεράνθρωπη δύναμη, ποτίζοντάς τον με το μυστηριώδες «αίμα των Θεών» («ιχώρ») και έγινε το κορυφαίο δημιούργημά του. Σκοπός του ήταν να προστατεύει τον βασιλιά Μίνωα και το νησί της Κρήτης από τους εχθρούς του. Καθημερινά, έκανε βόλτες γύρω από το νησί και όταν εντόπιζε εχθρικά καράβια, τα εξόντωνε, πετώντας βράχια καταπάνω τους. Ωστόσο, κάποια στιγμή, συναντώντας τη Μήδεια και τους Αργοναύτες, του προσφέρθηκε αθανασία, με αντάλλαγμα την αποκόλληση μιας βίδας του. Διαθέτοντας στοιχεία ανθρώπινης φύσης, το δέχτηκε. Μέσα από αυτό ξεχύθηκε από τις φλέβες του το ιχώρ, με αποτέλεσμα την κατάρρευση της μηχανικής κατασκευής του.

Το 700 π.Χ. ο Ησίοδος στην αρχαία Ελλάδα αναφέρει τον μύθο αυτόν, θίγοντας για πρώτη φορά το θέμα της τεχνητής νοημοσύνης (artificial intelligence – AI). Επιπλέον αναφορές υπάρχουν στον Όμηρο. Η Adrienne Mayor, ερευνήτρια κλασσικών σπουδών στη Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών και Επιστημών του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ, θεωρεί ότι οι πρώτες προσεγγίσεις στο θέμα έχουν όντως πραγματοποιηθεί μέσα από αρχαίους μύθους.

Ο Ησίοδος διηγείται και τον μύθο της Πανδώρας, η οποία αντιμετωπίζεται ως ένα τεχνητό ον. Δημιουργήθηκε με εντολή του Δία από τον Ήφαιστο με σκοπό να βλάψει τον άνθρωπο. Για αυτόν τον λόγο της έδωσε όλες τις συμφορές του κόσμου. Γνωρίζοντας τη φύση του θνητού, ο Δίας ήταν βέβαιος πως θα φτάσει σε εκείνο το σημείο. Ο Ήφαιστος είχε κατασκευάσει και συσκευές με αυτόματη κίνηση, όπως γυναικείες μορφές που χρησίμευαν ως υπηρέτριες. Οι πειραματικές συσκευές του Ήρωνα και του Φίλωνα μας παραπέμπουν επίσης στην τεχνολογία των ρομπότ.

Γενικά, σύμφωνα με τους μύθους, κάθε φορά που ο άνθρωπος έρχεται σε επαφή με τα ρομπότ, κάτι κακό θα συμβεί. Οι μηχανές αυτές θεωρούνται «θείες» εφευρέσεις, αλλά λειτουργούν μόνο υπό την αιγίδα κάποιου «θεού».

Επιστημονικός κόσμος & ρομπότ

Ο Alan Turing, ο Άγγλος μαθηματικός, ο «πατέρας της επιστήμης των υπολογιστών», είναι πολύ γνωστός για τη συνεισφορά του στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης και των ρομπότ. Κατά τη δεκαετία του 1950, εισήγαγε τη δοκιμασία Turing (Turing test). Ουσιαστικά, αποτελούσε ένα πείραμα το οποίο στόχευε στη διαπίστωση της ύπαρξης συναισθηματικής νοημοσύνης στις μηχανικές συσκευές. Το συγκεκριμένο ζήτημα απασχολούσε τον κόσμο για πολύ καιρό και εκφραζόταν με διαφόρων ειδών ερωτήματα. Το αν τα μηχανήματα είναι ικανά να αγαπήσουν, να νιώσουν συναισθήματα ή το αν μπορούν να μιλήσουν όπως οι άνθρωποι. Την τελευταία ερώτηση έθεσε ο Turing. Έπειτα από πειραματισμούς, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αποτελεί κάτι εξαιρετικά δύσκολο. Ο ανθρώπινος τρόπος ομιλίας παραμένει ακόμα και στις μέρες μας κάτι το ακατανόητο και πολύπλοκο.

Το 2014 ένα chatbot, ο Eugene Goostman, η περσόνα ενός 13χρονου αγοριού από την Ουκρανία, κατάφερε να περάσει το Turing test κατά 33%. Η αμηχανία και η έλλειψη γνώσεων του Eugene ήταν δικαιολογημένα σε αυτήν την περίπτωση. Ωστόσο, γενικά η ενίσχυση της μνήμης και του database πληροφοριών βοηθούν στη βελτίωση των ρομπότ. Πέρα από το μπέρδεμα των ρομπότ με ανθρώπους, όμως, θα μπορούσε να συμβεί και το αντίθετο. Οι άνθρωποι να δώσουν την εντύπωση ότι είναι ρομπότ.

Τα chatbots είναι εφαρμογές οι οποίες «συνομιλούν» online με χρήστες, μέσω της αποστολής αυτοματοποιημένων μηνυμάτων, είτε γραπτά είτε προφορικά.

Σύμφωνα με τη θεωρία του Hooman Aghaebrahimi Samani, Επίκουρου Καθηγητή του Πανεπιστημίου Ρομποτικής στην Ταϊβάν, η αγάπη δεν είναι παρά ένα μείγμα ορμονών, δηλαδή τεστοστερόνης, οιστρογόνων και ενδορφινών. Τα συναισθήματά μας είναι χημεία, διότι η αγάπη αποτυπώνεται ως βίωμα στο ενδοκρινικό μας σύστημα. Και αν η αγάπη ερμηνεύεται από τους πρόσθιους αδένες της υπόφυσης του εγκεφάλου και όχι από την καρδιά, όπως πιστεύουμε; Τότε θα ήταν εφικτό να «μετουσιωθεί» σε δυαδικό κώδικα. Θα μπορούσαμε να είμαστε προγραμματισμένοι για αγάπη, όπως κατασκευάζεται ένα ρομπότ!

Αν ισχύουν τα παραπάνω, τότε θα έπρεπε να θεωρήσουμε ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος λειτουργεί σαν υπολογιστική μηχανή. Άλλωστε, σύμφωνα με την Υπολογιστική Θεωρία του Νου (Computational Theory of the Mind), όλοι μας, λίγο- πολύ είμαστε ρομπότ. Τόσο ο νους μας όσο και οι μηχανές λειτουργούν με αλγόριθμους. Η διαφορά εντοπίζεται ότι στην πρώτη περίπτωση έχουμε να κάνουμε με νευρώνες, ενώ στη δεύτερη με ηλεκτρονικά κυκλώματα.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αντικαταστήσει την εργασία;

Καθημερινά διαβάζουμε άρθρα που παρουσιάζουν πλήθος επαγγελμάτων να έχουν εκλείψει σε ορισμένα χρόνια, λόγω της ύπαρξης των ρομπότ. Η τηλεφωνήτρια, η γραμματέας, η υπάλληλος στο σούπερ μάρκετ, οι security, ακόμα και οι οδηγοί οχημάτων είναι τα πιο συνηθισμένα. Ωστόσο, η κατάσταση αυτή επεκτείνεται και σε πολλά άλλα. Σεφ, οικιακοί βοηθοί, φαρμακοποιοί, βοηθοί δικηγόρων, χειρούργοι, μουσικοί, χορογράφοι, δάσκαλοι, ψυχολόγοι, επιστήμονες και αγρότες μπορεί να αντικατασταθούν από ρομπότ.

Τα ρομπότ στον κινηματογράφο

Στον κινηματογράφο συναντούμε συχνά τα ρομπότ ως πηγή προβληματισμού, φόβων, έμπνευσης και δημιουργίας. Από τον Terminator, στον Robocop, μέχρι και τον ευαίσθητο WALL-E, εντοπίζουμε όλα τα πιθανά σενάρια. Ρομπότ που θέλουν να κατακτήσουν τον κόσμο, που λειτουργούν σαν άνθρωποι, που σκέφτονται, αγαπούν, έχουν συνείδηση.

Η τριλογία του Matrix αντικατοπτρίζει τις φοβίες του σήμερα για την απειλή των ρομπότ. Οι μηχανές έχουν κυριαρχήσει στον κόσμο των ανθρώπων και η τεχνητή νοημοσύνη κερδίζει. Οι φιλοσοφικοί αυτοί προβληματισμοί συμπορεύονται με τα στοιχεία δράσης μιας τέτοιας ταινίας.

Σκέψεις του Elon Musk

Ο Elon Musk είναι γνωστός για την αγάπη του για την τεχνολογία και την επιστήμη.Τολμηρός ως προς τα ταξίδια το διάστημα και αρκετά ανήσυχος ως προς την τεχνητή νοημοσύνη. Ο δημιουργός της Tesla και της SpaceX, λοιπόν, εκφράζει έντονα τις φοβίες του πάνω στο θέμα των ρομπότ. Αρχικά, ως προς την αγορά εργασίας, διότι δηλώνει βεβαιότητα πως τα ρομπότ θα είναι αποτελεσματικότερα από τους ανθρώπους στις περισσότερες δουλειές. Ιδιαίτερα στον τομέα των μεταφορών, λόγω της μεγάλης ανάγκης και ζήτησης από τον άνθρωπο, θα αποκτήσουν σταδιακά την αυτονομία τους.

Ένα ζήτημα αποτελεί και το κατά πόσο απειλούν το ανθρώπινο είδος. Θεωρεί ότι η εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης θα αποτελέσει κίνδυνο για τον ανθρώπινο πολιτισμό. Δεν αποκλείεται, κατά τη γνώμη του, από τη μια στιγμή στην άλλη τα ρομπότ να πάρουν τα «ινία» και να αρχίσουν να μας σκοτώνουν. Δεν είναι ο μόνος που εκφράζει αυτές τις απόψεις, καθώς πλήθος κορυφαίων επιστημόνων προμηνύουν την εξέγερση των μηχανημάτων.

Η αντίπερα όχθη

Παρά τα όσα προειδοποιεί ο Musk, πολύς κόσμος με επιστημονικό ενδιαφέρον αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό ζητήματα που αφορούν την τεχνητή νοημοσύνη. Κάποιοι δε θεωρούν ρεαλιστικό τον κίνδυνο κατάκτησης της ανθρωπότητας από τις μηχανές. Το σκεπτικό είναι ότι ο κατασκευαστής τους θα φροντίσει να τις «περιορίσει». Θα εκτελούν τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκαν. Εξάλλου, ο άνθρωπος αποτελεί το μόνο ον με συνείδηση, ωφελιμισμό και πάθος για εξουσία και δόξα. Δε θα ήταν εφικτό να «γεννηθούν» παρόμοια κίνητρα σε μηχανήματα.

 

Διαχρονικά, η δημιουργία, η ύπαρξη, αλλά και το μέλλον των ρομπότ συνιστούν ενδιαφέροντα όσο και αβέβαια, αναπάντεχα ζητήματα. Ο ανθρώπινος νους καταπιάνεται με αυτά με κάθε τρόπο: μέσα από την επιστήμη, τη φαντασία, τη μυθοπλασία, τον ορθό συλλογισμό. Οι απόψεις διίστανται, η έρευνα συνεχίζεται και το μέλλον είναι αυτό που θα απαντήσει. Άλλωστε μην ξεχνάμε: το ανθρώπινο λάθος θα αποτελεί πάντοτε πιθανότητα.

 

Βίκυ Κελίδου

Απόφοιτη του Παιδαγωγικού Δημοτικής Εκπαίδευσης ΑΠΘ & μουσικός/πιανίστρια. Αγαπώ τα musicals, τις παραστάσεις, τα βιβλία, τα ταξίδια. Η γνώση νέων πραγμάτων με κερδίζει, όμως η τέχνη μου προκαλεί τη μεγαλύτερη συγκίνηση.~
Close Menu