Η φωνή ως μια ξεχωριστή οντότητα: ένας ενεργειακός κόσμος

Η φωνή ως μια ξεχωριστή οντότητα: ένας ενεργειακός κόσμος

-«Πώς ακούγεται η φωνή μου;  Ενοχλείσαι και εσύ όταν ακούς τον ήχο της φωνής σου ηχογραφημένο;  Εγώ πάρα πολύ.»

Η λέξη “voice”, καθώς και η λέξη “vocation”,προέρχονται εξίσου από το λατινογένες “vocare” που σημαίνει καλώ, επικαλούμαι ή ονομάζω. Η φωνή φανερώνει πολλά για μας και την προσωπικότητά μας. Είναι από μόνη της μια ανεξάρτητη πηγή, ένα μουσικό όργανο και το πιο ισχυρό μέσο επικοινωνίας που κατέχει η ανθρωπότητα. Επιπλέον, είναι η ενέργεια που πυροδοτεί την ύπαρξη του ήχου. Τίποτα δεν αλλάζει, τίποτα δε συμβαίνει πραγματικά στη ζωή μας αν δεν του δοθεί φωνή, προφορικά ή γραπτά. Και είναι μόνο αέρας.

Αν δε συνέτρεχαν κοινωνικοί λόγοι χρήσης της και προοριζόταν αποκλειστικά για τον εαυτό μας, δε θα υπήρχε λόγος να μιλάμε. Ο ήχος ταξιδεύει με τη μορφή των ηχο-κυμάτων και αγγίζει τα σώματα των αποδεκτών του. Ο εγκέφαλος στη συνέχεια τα μεταφράζει σε σκέψεις, συναισθήματα και αναμνήσεις.

 

Ανατομία της φωνής

Στην ομιλία, όπως και το τραγούδι, μετέχουν ορισμένα όργανα του ανθρώπινου σώματος: οι φωνητικές χορδές, ο λάρυγγας, ο σωλήνας που μεταφέρει τον αέρα μέσω του φάρυγγα, το στόμα, οι πνεύμονες, το νευρικό σύστημα. Από λειτουργίες, τελείται η αναπνοή.

Όταν αναπνέουμε, οι δύο χορδές βρίσκονται μακριά η μία από την άλλη, ενώ όταν μιλάμε, ανοιγοκλείνουν. Οι πνεύμονές μας σπρώχνουν αέρα στις κλειστές φωνητικές χορδές και τις αναγκάζουν να ανοίξουν.Τίθενται σε παλμική κίνηση και από τη δόνηση παράγεται ήχος. Αλλάζουμε τη συχνότητα και το εύρος της φωνής μας, πιέζοντας τον αέρα πιο γρήγορα ή πιο αργά. Όλες αυτές οι προσαρμογές ταιριάζουν με το ύψος και την ένταση που θέλουμε να της δώσουμε. Για παράδειγμα, οι σύντομες και μικρές δονήσεις παράγουν ήρεμες φωνές σε υψηλούς τόνους. Ανάλογα, οι αργές και μακρόσυρτες δονήσεις παράγουν βαθιές και θορυβώδεις φωνές.

Το τελευταίο συμβαίνει στην εφηβεία και γίνεται ιδιαίτερα αισθητό στην περίπτωση των αγοριών, κατά τη λεγόμενη μεταφώνηση. Μεγαλώνει ο λάρυγγας, άρα διευρύνεται ο χώρος των δονήσεων και βαθαίνει η φωνή. Η υψηλή τεστοστερόνη κάνει τη φωνή τους να «σπάει» εκείνη την περίοδο. Ως ένδειξη αυτού του πράγματος κάνει την εμφάνισή του το μήλο του Αδάμ. Μετά την εφηβεία, η φωνή παραμένει γενικά ίδια για περίπου πενήντα χρόνια. Η εμμηνόπαυση στις γυναίκες δημιουργεί πρήξιμο στις φωνητικές χορδές, ελαττώνει τους υψηλούς τόνους και «βαραίνει» τη φωνή. Κατά την πρεσβυφωνία μειώνεται η ελαστικότητά της, γεγονός που προκαλεί υψηλότερους τόνους για γηραιότερες φωνές.

Οι άντρες τραγουδιστές “Castratti” της Ιταλίας του 16ου αιώνα υποβάλλονταν σε ευνουχισμό πριν την έναρξη της εφηβείας. Με αυτόν τον τρόπο διατηρούσαν την απίστευτη φωνητική τους έκταση. Οι αποτρόπαιες αυτές πρακτικές τερματίστηκαν το 1800.

 

Σωστή αναπνοή & αποτοξίνωση

Τα προβλήματα που σχετίζονται με τη φωνή δημιουργούνται και διαιωνίζονται από τον λανθασμένο τρόπο αναπνοής. Η αναπνοή είναι η βάση, η δύναμη πίσω από τον ήχο. Όταν αναπνέει κανείς από το στόμα ο αέρας στεγνώνει και ξεραίνεται, επηρεάζοντας αρνητικά τη φωνή. Αντιθέτως, από τη μύτη ο αέρας παραμένει υγρός. 

Ο ορθότερος τρόπος αναπνοής είναι η διαφραγματική αναπνοή που βοηθά τη φωνή μας να βγαίνει πιο όμορφη. Παράλληλα, ελέγχουμε την ένταση και τη μετάδοση του ήχου. Ο αέρας διέρχεται μέσα από τον ανθρώπινο οργανισμό και τον αποτοξινώνει.Το διάφραγμα τοποθετείται κάτω από τους πνεύμονες με την καρδιά.

Η φωνή ως μουσικό όργανο

Για να μάθει και να εξασκηθεί κανείς σε ένα μουσικό όργανο καταβάλλει κόπο. Αντίθετα, με τη φωνή, παράγουμε νότες και ήχους, καθώς μιλάμε. Οι βασικές μέθοδοι τραγουδιού είναι δύο: η αισθητηριακή και η πρακτική μέθοδος. Στην πρώτη αισθάνεται κανείς τον ήχο που παράγεται στον αέρα, δηλαδή συμβαίνει διαισθητικά. Η δεύτερη πάλι προϋποθέτει γνώση και όσο δυνατόν καλύτερο έλεγχο του φωνητικού οργάνου. Με αυτόν τον τρόπο βελτιώνεται η ποιότητα του ήχου και το σχήμα που δίνουμε στη φωνή. Ουσιαστικά, είναι εφικτό να τηρήσουμε μια ορισμένη διαδρομή με συντελεστές την αναπνοή, τις φωνητικές χορδές και τον σωλήνα που μεταφέρει αέρα (The Ford Principle – Quality over Quantity). Εξάλλου, ο καθένας μπορεί να τραγουδήσει, όπως μπορεί και να μιλήσει. Με τη σωστή εξάσκηση και κατανόηση του τρόπου λειτουργίας της φωνής, πιο δύσκολα θα βρίσκεται out of tune.               

Και τα ζώα αξιοποιούν τις φωνές τους. Το κελάηδισμα των πουλιών, για παράδειγμα, είναι γενετικά καθορισμένο για κάθε είδος. Κάθε πτηνό μπορεί ενστικτωδώς να αναγνωρίζει και να αναπαράγει μια συγκεκριμένη σειρά ήχων.

Η φωνή σου σε προδίδει

Πολύ συχνά η φωνή μας φανερώνει τα μυστικά μας. Από το άκουσμά της, αν είναι δυνατό ή τσιριχτό, μπορεί κανείς να προβλέψει στοιχεία για την εμφάνιση ή την προσωπικότητά κάποιου. Για παράδειγμα, τη σωματική του διάπλαση, την κατάσταση της υγείας του, τη διάθεσή του, ακόμα και το μορφωτικό του επίπεδο.Οι περισσότεροι άνθρωποι απεχθάνονται να ακούν ηχογραφημένη τη φωνή τους. Υπάρχει περίπτωση ακόμα και να προκαλεί προβλήματα στην καριέρα ή στη ζωή τους.

Σύμφωνα με τον Roger Love, (“Is Your Voice Ruining Your Life?” – TEDx Bend), σε μια ομιλία μικρό ρόλο έχουν οι λέξεις που θα χρησιμοποιήσει ένας ομιλητής. Συγκεκριμένα, αποτυπώνονται στη μνήμη του ακροατή μόνο κατά 7%. Από την άλλη, οι ήχοι που παράγονται από το στόμα του και στοιχεία όπως η ένταση, ο τόνος, η μελωδία μετρούν πάνω από 90%. Μαζί με αυτά και η στάση του σώματος.

Σκαμπανεβάσματα φωνής

Με λίγα λόγια, η μονότονη ομιλία, διαρκώς στον ίδιο τόνο είναι προβλέψιμη και κουραστική για τους αποδέκτες της. Για την ενίσχυση της μελωδικότητας θα ήταν χρήσιμο να προσπαθούμε να μιλάμε από χαμηλό σε υψηλό τόνο. Έτσι, οι άνθρωποι νιώθουν πιο χαρούμενοι. Σε αντίθετη περίπτωση, δηλαδή από υψηλό σε χαμηλό τόνο εκδηλώνεται η στενοχώρια για κάτι.

Ουσιαστική γνώση της φωνής – ομιλία TEDx

Η Barbara Mc Afee στην ομιλία της TEDx Gustavus Adolphus College αναφέρει ότι τα πέντε στοιχεία που προσθέτουν νέες δυνατότητες στη φωνή του ανθρώπου αποτελούνται από τη γη, τη φωτιά, το νερό, το μέταλλο και τον αέρα. Αρχικά, η γη (“Earth Voice”) αντιπροσωπεύει την εξουσία και τη στιβαρότητα. Την αξιοποιούμε όταν θέλουμε να κερδίσουμε τον σεβασμό από τους άλλους. Η φωτιά (“Fire Voice”), ως πιο δραματική, μας γεμίζει ενέργεια. Εκφράζει το πάθος και τη δύναμη της προσωπικότητας, κάνοντας την παρουσία του ατόμου έντονα αντιληπτή. Η “Water Voiceρέει εύκολα και εκπέμπει ζεστασιά και αληθινά συναισθήματα όπως αγάπη, φροντίδα, θλίψη, απολογία. Η μεταλλική φωνή ή αλλιώς “Metal Voice”, αιχμηρή, διαπερνά τα πάντα και θυμίζει τον ήχο που βγάζουν οι σιαμαίες γάτες. Τέλος, ο αέρας (“Air Voice”) αποτελεί τη φωνή των μωρών, της φαντασίας και της αφήγησης παραμυθιού.

Διάσημα παραδείγματα των πέντε φωνών, όπως παρουσιάστηκαν στην ομιλία TEDx Gustavus Adolphus College της Barbara McAfee

Όλες οι παραπάνω φωνές χρησιμοποιούνται στην καθημερινή ζωή από τον καθένα μας.Με βάση την περίσταση, θα πρέπει να εξασκηθούμε στη χρήση της κατάλληλης φωνής, ιδίως όταν δυσκολεύει η επικοινωνία με τους γύρω μας.

 

Η φωνή και η αποδοχή

Υπάρχει κλάδος σχετικός με την ψυχολογία της φωνής. Σύμφωνα με την Αμαλία Βίνος, η οποία εξειδικεύεται στον συγκεκριμένο τομέα, σπάνια μιλάμε με την «αληθινή» μας φωνή. Συνήθως βγάζουμε προς τα έξω έναν καλοσχηματισμένο, τεχνητό ήχο, πίσω από τον οποίο κρύβουμε όλους μας τους φόβους. Το να ανακαλύψει κανείς την πραγματική, αβίαστη φωνή του είναι μια δύσκολη διαδικασία. Μια τέτοια περίπτωση, στην οποία μάλιστα συμμετέχει και όλο μας το σώμα, έχουμε όταν συστηνόμαστε σε κάποιον.

Για παράδειγμα, όταν ένας άνθρωπος σε μια κοινωνική περίσταση μιλάει πολύ δυνατά, νιώθει πληγωμένος και ανασφαλής. Ένας άλλος που μιλάει πολύ σιγά, δεν έχει θέσει τα όριά του στη ζωή. Θα πρέπει να αποδεχτούμε τόσο τις δικές μας σκέψεις και συναισθήματα όσο και να ακούμε τους άλλους γύρω μας. Όταν απελευθερώνεται η φωνή, απελευθερώνεται το ίδιο το άτομο. Τότε αναδεικνύει τον εαυτό του και είναι ικανό να προσφέρει στο κοινωνικό σύνολο.

Οι χορωδίες μας μαθαίνουν πως να αναπτύξουμε τη συλλογική μας φωνή, δηλαδή πως να ζούμε και να δουλεύουμε αποτελεσματικά μαζί. Βιώνεται ένα βαθύ, πυρηνικό αίσθημα του ανήκειν, σύμφωνα με την Αμαλία Βίνος.

 

[You’re the voice, try and understand it/ Make a noise and make it clear/ Oh-wo-wo-wo, oh-wo-wo-wo/ We’re not gonna sit in silence/ We’re not gonna live with fear/ Oh-wo-wo-wo, oh-wo-wo-wo]

Βίκυ Κελίδου

Απόφοιτη του Παιδαγωγικού Δημοτικής Εκπαίδευσης ΑΠΘ & μουσικός/πιανίστρια. Αγαπώ τα musicals, τις παραστάσεις, τα βιβλία, τα ταξίδια. Η γνώση νέων πραγμάτων με κερδίζει, όμως η τέχνη μου προκαλεί τη μεγαλύτερη συγκίνηση.~
Close Menu