Η Επιστήμη, τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και η χρυσή τομή

Η Επιστήμη, τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και η χρυσή τομή

10 Δεκεμβρίου 2020: Παγκόσμια Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, και σκέφτομαι τι θα μπορούσα να γράψω για ένα τόσο σημαντικό και ευαίσθητο θέμα εγώ, ως βιολόγος. Διαβάζω τον ορισμό τους σύμφωνα με τον ΟΗΕ … στέκομαι λίγο παραπάνω, λόγω ιδιότητας και λόγω των υφιστάμενων συνθηκών, στα κομμάτια της υγείας, της τροφής, της ιατρικής περίθαλψης.

Υπάρχουν καταξιωμένοι επιστήμονες που «νοιάζονται» για τις προεκτάσεις του έργου τους  έξω από την πόρτα του εργαστηρίου; Η απάντηση που βρήκα δίνει έμπνευση και ελπίδες, είτε είσαι επιστήμονας ή όχι. Παραθέτω, λοιπόν, το βιογραφικό για τρεις (μόνο) από αυτούς.

 

 

John Boyd Orr: Νόμπελ Ειρήνης για την έρευνά του στη βελτίωση των διατροφικών συνθηκών

 

23 Σεπτεμβρίου 1880, Σκωτία: γεννιέται ο John Boyd Orr, ο επιστήμονας που θα γινόταν ο πρώτος Γενικός Διευθυντής του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (United Nations Food and Agriculture Organization, FAO). Σίγουρα, η επαγγελματική του σταδιοδρομία δεν χαρακτηρίζεται «κλασσική»: δάσκαλος, γιατρός, βιολόγος, καθώς και πολιτικός, επιχειρηματίας και αγρότης. Μελετούσε βιοχημικά φαινόμενα, όπως ο μεταβολισμός και ο υποσιτισμός, ενώ προβληματιζόταν πολύ για την κακή διατροφή πολλών Βρετανών, λόγω του χαμηλού βιοτικού τους επιπέδου.

 

 

 

 

Έτσι, στο μεσοδιάστημα των δύο Παγκοσμίων Πολέμων δραστηριοποιήθηκε στην μελέτη της διατροφικής αξίας του γάλακτος και τη σχέση του με τις επιδόσεις, με αποτέλεσμα, τελικά, τη δωρεάν διανομή γάλακτος στα Βρετανικά σχολεία. Στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου πολέμου πρότεινε ένα παγκόσμιο πλάνο διατροφής («world food plan») στο τότε πρόεδρο της Αμερικής, Franklin D. Roosevelt. Με το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ανέλαβε Γενικός Γραμματέας του νεοσύστατου οργανισμού FAO, συμβάλλοντας καταλυτικά στη βελτίωση των συνθηκών διατροφής και στην έλλειψη τροφίμων μετά τον πόλεμο.

 

«Η διατροφή και η ευημερία για όλους είναι αυτές που θα οδηγήσουν σε έναν κόσμο με ειρήνη», υποστήριζε ο Boyd Orr.

 

Jane Cooke Wright: η πιο υψηλόβαθμη Αφρο-αμερικανή σε αμερικανικό ιατρικό ίδρυμα

 

 

20 Νοέμβρη 1919, Νέα Υόρκη: γεννιέται η Jane Cooke Wright, γιατρός και χειρούργος. Η Wright ξεκίνησε να δουλεύει μαζί με τον πατέρα της, ο οποίος ήταν ένας από τους πρώτους αποφοίτους του Πανεπιστημίου του Harvard καθώς και ο πρώτος έγχρωμος γιατρός στο προσωπικό του New York City hospital. Η έρευνα τους επικεντρώθηκε στα φάρμακα που χρησιμοποιούνταν στις χημειοθεραπείες, με στόχο την προσβασιμότητα των χημειοθεραπειών σε όσο περισσότερο κόσμο τις είχε ανάγκη. Η Wright κατάφερε να αναπτύξει καινούρια πρωτόκολλα χημειοθεραπείας αυξάνοντας το προσδόκιμο ζωής του καρκινοπαθούς στα 10 επιπλέον έτη, ενώ χαρακτηριστική υπήρξε η πρωτοβουλία της να χρησιμοποιεί κατά τη μελέτη των αντικαρκινικών φαρμάκων, αντί για πειραματόζωα, καλλιέργειες καρκινικών κυττάρων.

 

 

 

Περιγράφοντας την έρευνά της στην χημειοθεραπεία, η Wright είχε δηλώσει: «Δεν υπάρχει μεγαλύτερη συγκίνηση από το να βλέπεις πως η τροπή που παίρνει ένα πείραμά σου μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο στην ανθρωπότητα».

 

 

 

 

Όμως, η Wright δεν πρωτοπορούσε μόνο εντός εργαστηρίου. Ήταν η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της «New York Cancer Society» (1971) και η μοναδική γυναίκα στην επιτροπή ίδρυσης του «American Society of Clinical Oncology». Ακόμη, η δράση της δεν περιοριζόταν εντός εθνικών συνόρων: ανέπτυξε επιστημονικές συνεργασίες για την μελέτη του καρκίνου μεταξύ Ασίας, Ανατολικής Ευρώπης, Σοβιετικής Ένωσης και Κίνας, ενώ διετέλεσε και Υφυπουργός της «African Research and Medical Foundation». Η 40ετής καριέρα της αποτελεί έμπνευση, όχι μόνο λόγω του θεμελιώδους επιστημονικού έργου της στις χημειοθεραπείες, αλλά και λόγω του «φορτίου» που έφερε το τρίπτυχο «γυναίκα-αφροαμερικανή-επιστήμονας», σε μια εποχή όπου η ιατρική ήταν χώρος κατειλημμένος, ως επί το πλείστον, από λευκούς, άνδρες.

 

Françoise Barré-Sinoussi: η γυναίκα Νομπελίστας πίσω από την ανακάλυψη του ιού HIV ως το αίτιο της ασθένειας AIDS 

 

 

30 Ιουλίου 1947, Παρίσι: γεννιέται η Françoise Barré-Sinoussi, Καθηγήτρια Ιολογίας στο Ινστιτούτο Παστέρ του Παρισιού και Διευθύντρια του Τμήματος Ρύθμισης Ρετροϊικών Λοιμώξεων. «Αν θες να μελετάς μια ανθρώπινη ασθένεια, πρέπει να επικοινωνείς συνεχώς και με τους ανθρώπους που πλήττονται από αυτή» είναι μία από τις αρχές της.  Στα 35 έτη της, και μέσα σε 2 μόλις εβδομάδες, η Barré-Sinoussi και οι συνεργάτες της ανακάλυψαν έναν ιό, που αργότερα «βαφτίστηκε»’ επίσημα ως HIV. Η ανακάλυψη είχε άμεση εφαρμογή: άρχισαν να κυκλοφορούν αιματολογικά τεστ ανίχνευσης του ιού στο αίμα και φαρμακευτικές αγωγές που έκαναν το AIDS μια βιώσιμη ασθένεια. Έτσι, το 2008 τιμήθηκε μαζί με τον συνεργάτη της, Luc Montagnier, με βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας/Ιατρικής. 

 

 

 

Η ίδια λέει, και υποστηρίζει μέσω της ακτιβιστικής της δράσης, ότι «Δεν κάνουμε επιστήμη για την επιστήμη, αλλά για να προσφέρουμε στην ανθρωπότητα». Έχει ταξιδέψει στην Αφρική και την Ασία, καλλιεργώντας τη σωστή ενημέρωση για το AIDS. Παράλληλα, η έρευνα της την δεκαετία των ‘80s συνέβαλε στην ανακάλυψη ότι ο ιός προσβάλει και τους ετεροφυλόφιλους εκτός από τις γνωστές, ως τότε, «ομάδες-στόχους» του HIV (ομοφυλόφιλοι, αιμοφιλικοί, άτομα με καταγωγή από την Αϊτή και χρήστες ενδοφλέβιων ουσιών/ηρωινομανείς). Από το 2012 είναι η πρόεδρος της Διεθνούς AIDS κοινότητας.

 

«Όπως όλοι, υπάρχουν φορές που γίνομαι απαισιόδοξη, και αναρωτιέμαι αν πρέπει να συνεχίσω…Τότε πάω ένα ταξίδι στην Αφρική ή την Νοτιοανατολική Ασία, συναντώ ανθρώπους με HIV, το ξεχνώ και λέω: «ΟΚ, πάμε, συνεχίζουμε, αυτό είναι πραγματικά σημαντικό θέμα ζωής. Μη σκέφτεσαι μόνο τον εαυτό σου».

 

 

Αφιερωμένο στην Παγκόσμια Ημέρα Ανθρώπινων Δικαιωμάτων, 10 Δεκέμβρη.

Πηγές φωτογραφικού υλικού: nobel.org, wikipedia.com

 

Danai Karagkiozeli

Βιολόγος με αγάπη για τις Νευροεπιστήμες, και ειδικά για τη Νευροψυχολογία. Πιστεύω ότι η καλή χρήση του μυαλού μας κάνει θαύματα, οπότε ένας τρόπος να το φροντίζω είναι γράφοντας, με στόχο την επικοινωνία της επιστήμης. Use it or lose it!
Close Menu