«Ζητείται επιβεβαίωση»: η επιστήμη πίσω από αυτή την ανάγκη μας

«Ζητείται επιβεβαίωση»: η επιστήμη πίσω από αυτή την ανάγκη μας

Γιατί αποζητούμε την επιβεβαίωση από τους γύρω μας;

Τι συμβαίνει σε έναν ομιλητή όταν λαμβάνει χειροκρότημα ή βλέμματα επιδοκιμασίας από το κοινό;

Γιατί έχουμε ανάγκη την επιβεβαίωση και αποδοχή από τους φίλους μας, και τι νιώθουμε στην αντίθετη περίπτωση;

Η ανάγκη για επιβεβαίωση από τον διπλανό μας στην αξιολόγηση καταστάσεων, πραγμάτων, και άλλων ατόμων ήταν ανέκαθεν παρούσα για λόγους επιβίωσης στο ζωικό βασίλειο. Πλέον η επιστήμη της φυσιολογίας και της νευροψυχολογίας δίνουν εξηγήσεις για την ανάγκη επιβεβαίωσης που υπάρχει και στο σύγχρονο άνθρωπο.

Η επιβεβαίωση από το άλλο ζώο και η μίμηση, είναι καταλυτικές για την επιλογή μη δηλητηριωδών τροφών, και άρα για την επιβίωση. 

Έκθεση στο πλήθος και … “η καρδιά μου πάει να σπάσει” !

Αν πάρουμε το παράδειγμα του δημόσιου λόγου, έχει παρατηρηθεί έντονη καρδιαγγειακή λειτουργία σε ομιλητές με χαμηλή αυτοπεποίθηση, αλλά και σε εκείνους όπου η ανταπόκριση του κοινού είναι θετική. Το πρώτο είναι αναμενόμενο διότι τα επίπεδα άγχους σε ένα άτομο που δεν είναι εξοικειωμένο με μεγάλο κοινό είναι φυσιολογικό να είναι υψηλά. Όμως γιατί συμβαίνει το δεύτερο;

Έχει να κάνει με την προσπάθεια που πιθανώς καταβάλει ο ομιλητής να ανταποκριθεί στην θετική ανταπόκριση του κοινού του. Το εντυπωσιακό σε αυτό όμως είναι ότι ιδιαίτερο ρόλο παίζει το “status” του κοινού του. Εάν γνωρίζει ότι μιλάει σε “ειδικούς” επί του θέματος, ή ότι έστω μέσα στο κοινό παρευρίσκονται κάποιοι από αυτούς, και το κοινό του αυτό δείχνει θετική ανταπόκριση, η καρδιαγγειακή του δραστηριότητα (παλμοί, πίεση) είναι πιο έντονη! 

Αντίθετα, η ομιλία σε κοινό που δεν τους θεωρεί σχετικούς με τον δημόσιο λόγο ή έμπειρους στο θέμα κτλ, δεν του προκαλεί αλλαγές στην καρδιαγγειακή δραστηριότητα. Είτε αδιαφορούν ή ενδιαφέρονται,τον επηρεάζει το ίδιο-τουλάχιστον αυτό φαίνεται στους συγκεκριμένους σωματικούς δείκτες. Σε γενικές γραμμές, αυτό επαληθεύει το πόσο πολύ παραπάνω υπολογίζουμε την άποψη ενός ατόμου που εκτιμούμε π.χ. φίλο, από έναν άγνωστο. 

Όταν η επιβεβαίωση μας ντοπάρει

Ντοπαμίνη: μια ουσία που εκκρίνεται εγκεφαλικά όταν παίρνουμε ευχαρίστηση. Έχει συνδυαστεί με την επιθυμία μας για το φαγητό, το σεξ καθώς και … τον εθισμό στα ναρκωτικά και τα τυχερά παιχνίδια (!). Γενικά, έχει συνδυαστεί με την ικανοποίηση που λαμβάνουμε όταν έχουμε κίνητρα που μας υπόσχονται “ανταμοιβή”.

Από μελέτες ηλεκτροφυσιολογίας και μαγνητικής τομογραφίας του εγκεφάλου έχει βρεθεί ότι στις περιπτώσεις που ο κοινωνικός μας περίγυρος επιβεβαιώνει πως σωστά αξιολογήσαμε μια απόφαση που πήραμε, εκκρίνεται έντονα ντοπαμίνη σε μια σχετική, με το συναίσθημα, εγκεφαλική περιοχή (κοιλιακό ραβδωτό στρώμα του εγκεφάλου). Εξού και η ευχαρίστηση που νιώθουμε εκεί όπου μας επιβεβαιώνουν ή/και μας “ανταμοίβουν”!

Τι συμβαίνει στην αντίθετη περίπτωση; 

Δηλαδή, τι συμβαίνει όταν δεν γινόμαστε αποδεκτοί; Έχει βρεθεί ότι ψυχικός πόνος που υφιστάμεθα κατά τον κοινωνικό αποκλεισμό είναι το ίδιο έντονος με τον σωματικό. Μελέτες μαγνητικής τομογραφίας εγκεφάλου δείχνουν ότι κατά τον πόνο από κοινωνικό αποκλεισμό ενεργοποιούνται εγκεφαλικές περιοχές που ενεργοποιούνται και στον σωματικό πόνο, υποδηλώνοντας ότι και ο “κοινωνικός πόνος” έχει νευροανατομικό υπόβαθρο. 

Για την ακρίβεια, η εγκεφαλική περιοχή ACC (anterior cingulate cortex, πρόσθιος φλοιός προσαγωγίου) είναι υπεύθυνη για να δίνει το σήμα κινδύνου, όταν αντιλαμβάνεται ότι κάτι πάει λάθος-και ο πόνος (πάσης φύσεως) είναι ένας τέτοιος λόγος. Η περιοχή αυτή οφείλεται για τα συναισθήματα δυσφορίας που βιώνουμε όταν πονάμε εμείς ή ένας άλλος, πχ ενεργοποιείται στις μαμάδες όταν ακούνε το κλάμα του μωρού. Επίσης, σύμφωνα με τις ίδιες μελέτες, κατά τον πόνο από κοινωνικό αποκλεισμό ενεργοποιήθηκε και η περιοχή που “μετριάζει” αυτά τα συναισθήματα δυσφορίας (Right ventral prefrontal cortex, RVPFC).

Παρατηρήθηκε ότι η αίσθηση δυσφορίας είναι πιο ήπια όταν ο κοινωνικός αποκλεισμός συμβαίνει λόγω προσωπικών διαφορών, παρά λόγω ανωτέρας βίας-εξωτερικών περιορισμών, πιθανόν λόγω της αοριστίας που εμπεριέχεται στην δεύτερη περίπτωση.

Πού καταλήγουμε;

Τελικά, η ανάγκη μας για «χειροκρότημα” είναι θέμα αίσθησης “ασφάλειας”, ευχαρίστησης ή αποφυγής του πόνου στην ιδέα ότι θα μείνουμε μόνοι;

Το παραπάνω άρθρο αποτελεί ένα μόνο μέρος της απάντησης και σίγουρα, δεν υπάρχουν «ενέσεις» θάρρους ή αυτοεπιβεβαίωσης για να το διαχειριστούμε … Ίσως αυτό που έχει σημασία είναι από ποιόν και πότε αναμένουμε την επιβεβαίωση και την επιδοκιμασία, καθώς και ο προσδιορισμός του λόγου που φοβόμαστε την απόρριψη.

Danai Karagkiozeli

Βιολόγος με αγάπη για τη Νευροψυχολογία. Πιστεύω ότι η καλή χρήση του μυαλού μας κάνει θαύματα, οπότε ένας τρόπος να το φροντίζω είναι γράφοντας, με στόχο την επικοινωνία της επιστήμης. Use it or lose it!
Close Menu