Εσύ θα εμβολίαζες τα παιδιά σου μετά από αυτό;

Εσύ θα εμβολίαζες τα παιδιά σου μετά από αυτό;

Διανύουμε ήδη τη δεύτερη δεκαετία του 21ου αιώνα και ενώ η ιατρική και η επιστημονική κοινότητα ψάχνουν απαντήσεις σε προβλήματα όπως ο καρκίνος και ο HIV, ταυτόχρονα παρατηρούνται νέα περιστατικά ασθενειών ξεχασμένων εδώ και χρόνια πια από την ανθρωπότητα. Εξάρσεις ιλαράς, παιδιά νοσηλευόμενα με τέτανο και θάνατοι νεογνών από κοκκύτη είναι μερικές μόνο από τις περιπτώσεις που δεν πίστευαν ποτέ ότι θα αντιμετωπίσουν οι σημερινοί γιατροί. Που όμως οφείλονται όλα αυτά;

Τα παραπάνω περιστατικά έχουν κάτι κοινό μεταξύ τους. Πρόκειται και στις τρεις περιπτώσεις για ασθένειες κατά των οποίων κυκλοφορούν εμβόλια, τα οποία μάλιστα ανήκουν στο εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμού των περισσότερων χωρών και, επομένως, διατίθενται δωρεάν.

Μια ματιά στην ιστορία

Ήταν μόλις το 1796 που ο Edward Jenner συνέλαβε την ιδέα της ενεργητικής ανοσίας. Μετέφερε υγρό από τις πληγές μιας γυναίκας που έπασχε από δαμαλίτιδα (μορφή ευλογιάς στις αγελάδες) στο σώμα ενός αγοριού και αργότερα μόλυνε το αγόρι με τον ιό της ευλογιάς. Το παιδί δεν νόσησε και ο Jenner είχε πετύχει την πρόληψη της ευλογιάς. Φυσικά υπήρξαν πολλές αντιδράσεις και η ιδέα αυτή του εμβολιασμού δεν έγινε γρήγορα αποδεκτή από όλους.

Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφερθεί πως οι πρώτοι που περιέγραψαν τη μέθοδο του εμβολιασμού ήταν οι Έλληνες ιατροί Εμμανουήλ Τιμόνης και Ιάκωβος Πυλαρινός περίπου στις αρχές του 18ου αιώνα. Οι μελέτες τους όμως αμφισβητήθηκαν σε μεγάλο βαθμό, καθώς ήταν πολύ προχωρημένες για εκείνη την εποχή.

Γελoιογραφία που αναπαριστά το αντιεμβολιαστικό κίνημα στην εποχή του Jenner

Επίσημα το πρώτο εμβόλιο δημιουργήθηκε το 1870 από τον Λουί Παστέρ. Πρόκειται για το εμβόλιο κατά της λύσσας, το οποίο έφτιαξε μετά την απομόνωση του εξασθενημένου ιού από μολυσμένα κουνέλια. Σήμερα το αντιλυσσικό εμβόλιο χορηγείται σε άτομα που βρίσκονται σε μεγάλο κίνδυνο καθώς και μετά την έκθεση στον ιό μαζί με αντιλυσσική ανοσοσφαιρίνη.

Τα εμβόλια πρωτοανακαλύφθηκαν σε εποχές που υπήρχε κατά κύριο λόγο άγνοια στον πληθυσμό για το τι εστί μικρόβια. Οποιεσδήποτε αρνητικές αντιδράσεις ήταν απόλυτα λογικές. Το αντιεμβολιαστικό κίνημα ή ορθότερα ο εμβολιοδισταγμός (Vaccine Hesitancy), λοιπόν, δεν είναι κάτι καινούριο. Υπήρχε στα χρόνια του Jenner και δυστυχώς συνεχίζει να υπάρχει μέχρι σήμερα. Στην εποχή, όμως, της πληροφόρησης, των κλινικών δοκιμών, της ιατρικής βασισμένης σε ενδείξεις δεν είναι λογικό να υπάρχουν αρνητικές αντιδράσεις.

Η αλήθεια για τα εμβόλια

Η σύνδεση με τον αυτισμό…

Έχει εδώ και χρόνια αποδειχτεί λανθασμένη η έρευνα του Βρετανού γιατρού Andrew Wakefield που ενοχοποιούσε το εμβόλιο MMR (ιλαράς, παρωτίτιδας, ερυθράς) κυρίως για διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή. Ωστόσο ακόμα και μετά την απόσυρση της έρευνας και την αποκάλυψη της απάτης έχουν καταγραφεί δύο επιδημίες ιλαράς στις ΗΠΑ με θανάτους και όχι μόνο.

MMR (measles-ιλαρά, mumps-παρωτίτιδα and rubella-ερυθρά)

Πολλοί γονείς έχουν δεύτερες σκέψεις όσον αφορά στα εμβόλια, με αποτέλεσμα σήμερα να μην κινδυνεύουμε από τις ασθένειες αυτές καθεαυτές αλλά από τον δισταγμό των γονέων. Ο δισταγμός αυτός σχετίζεται σαφώς με την παραπάνω έρευνα που συνδέει τα εμβόλια με τον αυτισμό, καθώς και με τα συστατικά των εμβολίων. Η ενημέρωση των κηδεμόνων από τους παιδίατρους αποτελεί το κλειδί για την επίλυση του προβλήματος.

…και οι ανεπιθύμητες ενέργειες

Φυσικά θα πρέπει πάντοτε οι γονείς να ενημερώνονται και για τις ανεπιθύμητες ενέργειες (ΑΕ) που μπορεί να προκύψουν. Τα εμβόλια, όπως και τα φάρμακα, μπορούν να προκαλέσουν άλλοτε άλλου βαθμού ανεπιθύμητες ενέργειες. Σίγουρα πολλοί από εμάς μπορούν να θυμηθούν να πονάνε στο σημείο που έκαναν το εμβόλιο, όμως αυτό ήταν κάτι παροδικό. Πιο συχνές ΑΕ είναι η τοπική αντίδραση στο σημείο της ένεσης με ερυθρότητα και οίδημα και ο πυρετός. Ωστόσο υπάρχουν και πολύ σπάνιες, όπως είναι η αλλεργική αντίδραση και η φλεγμονή κάποιου νεύρου του βραχίονα. Επίσης, αρκετοί έχουν ακούσει και για το σύνδρομο Guillain-Barre (GBS), το οποίο αποτελεί μια νόσο με συμπτώματα το μούδιασμα και την αδυναμία των κάτω άκρων και στη συνέχεια τη μείωση των αντανακλαστικών. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά σπάνιο νόσημα που είχε στο παρελθόν ασαφώς συνδεθεί με το εμβόλιο της γρίπης.

Πριν την ανάπτυξη των εμβολίων η ερυθρά προκαλούσε εκ γενετής ελλείμματα και νοητική υστέρηση σε 20.000 νεογνά.

Παρ’ όλα αυτά η αλήθεια είναι πως ο κίνδυνος εμφάνισης GBS μετά από νόσηση είναι υψηλότερος από τον κίνδυνο να αναπτύξει κανείς GBS μετά τον εμβολιασμό. Μάλιστα για το 99,99% των εμβολιαζομένων τα ιογενή εμβόλια δε συνδέονται με κίνδυνο πρόκλησης νοσήματος. Θα πρέπει, λοιπόν να καταστεί σαφές ότι τα εμβόλια είναι ασφαλή, αλλά δυστυχώς όχι τέλεια.

Δεν πρόκειται μόνο για προσωπική υπόθεση…

Με βάση έρευνα του British Medical Journal τα εμβόλια αναδείχθηκαν ως η τέταρτη (11.8%) σημαντικότερη ανακάλυψη της ιατρικής από το κοινό μετά την εφαρμογή υγειονομικών μέτρων (15.8%), τα αντιβιοτικά (14.5%) και την αναισθησία (13.9%). Παγκοσμίως περισσότεροι από 9 στους 10 έχουν εμβολιάσει τα παιδιά τους. Και όχι άδικα, αφού κάθε χρόνο σώζονται από τους εμβολιασμούς σε όλη τη γη 2-3 εκατομμύρια ζωές (1 ζωή/10 sec).

Τα εμβόλια δεν προσφέρουν ανοσία και ασφάλεια μόνο στο άτομο που τα κάνει. Αυτό που δικαιώνει την υψηλή τους θέση στην παραπάνω κατάταξη είναι το γεγονός ότι προσφέρουν συλλογική ανοσία. Οι επιδημίες συμβαίνουν όταν το ποσοστό του ευαίσθητου πληθυσμού είναι υψηλό. Χάρη στη συλλογική ανοσία, όμως, μια νόσος μπορεί να εκριζωθεί χωρίς η εμβολιαστική κάλυψη να φτάσει στο 100%.

Γιατί δεν εμβολιάζεται ποτέ το 100% του πληθυσμού;

Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που για ιατρικούς λόγους δεν μπορούν να εμβολιαστούν και εξαρτώνται, έτσι, από τη συλλογική ανοσία. Για παράδειγμα τα περισσότερα εμβόλια περιέχουν ζώντες εξασθενημένους ή αδρανοποιημένους ιούς και δεν συστήνονται σε άτομα με αποδυναμωμένο ανοσοποιητικό σύστημα. Όσοι δηλαδή πάσχουν από AIDS ή βρίσκονται λόγω φαρμάκων σε ανοσοκαταστολή, π.χ. οι μεταμοσχευμένοι, δεν μπορούν να εμβολιαστούν. Επιπλέον υπάρχουν άτομα που εμφανίζουν αλλεργία σε συστατικά των εμβολίων ή ακόμα και άτομα που εμβολιάστηκαν, αλλά απέτυχε η δημιουργία αντισωμάτων.

Και φυσικά ας μην ξεχνάμε όσους είναι πολύ μικροί για να εμβολιαστούν:

«Ένας από τους πρώτους ασθενείς που με άγγιξε σαν παιδίατρο ήταν η Σολ, μια πανέμορφη μπέμπα ενός μηνός που μπήκε στην αίθουσα με μια σοβαρή λοίμωξη του αναπνευστικού. Εγώ, ως τότε, δεν είχα ξαναδεί ασθενή να χειροτερεύει τόσο γρήγορα. Σε δύο μέρες μόνο διασωληνώθηκε και την τρίτη μέρα πέθανε. Η Σολ είχε κοκκύτη. Η Σολ ήταν πολύ μικρή και ακόμα δεν είχε κάνει το πρώτο της εμβόλιο κατά του κοκκύτη. Ακόμα αναρωτιέμαι τι θα είχε συμβεί αν όλοι οι άνθρωποι γύρω από τη Σολ είχαν εμβολιαστεί.»

-Romina Libster, Medical Reasearcher (The power of herd immunity | TEDxRiodelaPlata)

Georgia Fotiadou

Φοιτήτρια ιατρικής εδώ! Αγαπώ την έντεχνη μουσική, τα αστυνομικά μυθιστορήματα και τη φυσική. Πιστεύω στη δύναμη της σκέψης και απολαμβάνω τις μικρές χαρές της ζωής.
Close Menu