Δυο λεπτά πριν τα μεσάνυχτα

Δυο λεπτά πριν τα μεσάνυχτα

Η κλιματική αλλαγή αποτελεί σήμερα μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τον πλανήτη και τη ζωή. Και παρ’ όλο που οι συνέπειες της ανθρώπινης αδιαφορίας δεν είναι ακόμα ξεκάθαρες, ο κίνδυνος είναι πιο άμεσος από ποτέ.

Η αντίστροφη μέτρηση έχει αρχίσει

Το 1947 -έτος δημιουργίας του Doomsday Clock– η ανθρωπότητα απείχε 7 λεπτά από μια παγκόσμια καταστροφή. Σήμερα, έχοντας κερδίσει αλλά κυρίως χάσει χρόνο, απέχουμε μόλις δύο λεπτά από την ώρα μηδέν με κύριους εχθρούς τον πυρηνικό πόλεμο και την κλιματική αλλαγή.

Και παρότι ένας πυρηνικός πόλεμος και η επικείμενη καταστροφή παρουσιάζουν πολύ ενδιαφέρον, στο επίκεντρο βρίσκεται τελευταία η κλιματική αλλαγή και οι πιθανές επιπτώσεις της. Απειλούμενοι από την αύξηση της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας τουλάχιστον κατά έναν βαθμό ακόμα, έχουμε αναπτύξει μοντέλα που μπορούν να προβλέψουν τις μεταβολές σε διάφορες παραμέτρους, π.χ. άνοδος της στάθμης της θάλασσας, κίνηση των συννέφων. Όμως όπως πολύ εύστοχα σημειώνει ο F. Sherwood Rowland (Nobel Χημείας 1995), ποια η αξία του να έχουμε αναπτύξει μια επιστήμη ικανή να κάνει προβλέψεις, εάν τελικά το μόνο που είμαστε πρόθυμοι να κάνουμε είναι να καθόμαστε αμέτοχοι περιμένοντας να πραγματοποιηθούν;

Προσαρμογή στα νέα δεδομένα

Σε συνθήκες που μεταβάλλονται συνεχώς η επιστήμη προσπαθεί να βρει διόδους διαφυγής από ένα μέλλον χωρίς γυρισμό. Και φυσικά υπάρχουν πολλές ιδέες, οι οποίες όμως χρειάζονται χρόνο για να ωριμάσουν και να δοκιμαστούν. Υπάρχει άραγε τόσος χρόνος;

Ηλιακή γεωμηχανική: απλώς μια φιλόδοξη ιδέα;

Αν γινόταν με κάποιον τρόπο να δημιουργήσουμε έναν ίσκιο πάνω από τη Γη, τότε θα μπορούσαμε να μειώσουμε την μέση θερμοκρασία του πλανήτη. Αυτό ακριβώς πραγματεύεται η ηλιακή γεωμηχανική που προβλέπει το διασκορπισμό σωματιδίων στη στρατόσφαιρα τα οποία θα ανακλούν τις ακτίνες του ηλίου. Στην πραγματικότητα η ιδέα αυτή είναι δοκιμασμένη από την ίδια τη φύση. Κατά την έκρηξη του ηφαιστείου Pinatubo το διοξείδιο του θείου που απελευθερώθηκε βοήθησε στο να ψυχθεί ο πλανήτης κατά περίπου 0,5°C.

Ωστόσο πρόσφατη έρευνα κατέδειξε τις αρνητικές επιπτώσεις ενός τέτοιου εγχειρήματος στη γεωργία. Η «σκιά» που θα δημιουργηθεί θα εμποδίζει τη φωτοσύνθεση με αποτέλεσμα τελικά να μην υπάρχει συνολικά κάποιο όφελος. Ίσως βέβαια να υπάρξουν οφέλη σε άλλους τομείς και για αυτό είναι μια ιδέα που αξίζει να ωριμάσει περισσότερο. Σε καμία περίπτωση όμως δεν πρέπει να πιστέψουμε ότι κάτι τέτοιο μπορεί να μας λύσει τα χέρια. Είναι μια λύση που θα μπορούσε απλώς να μας αγοράσει λίγο χρόνο, καθώς η επανειλημμένη παρέμβαση του ανθρώπου στο σύστημα ρύθμισης της θερμοκρασίας της Γης μπορεί να αποβεί μοιραία.

Πράσινες στέγες: πανάρχαιες αλλά πρακτικές

Στα πρώτα σπίτια χρησιμοποιούνταν φυτικές ύλες για το χτίσιμο της στέγης, προφανώς επειδή δεν είχαν ανακαλυφθεί άλλα υλικά. Αυτές οι πρώτες σκεπές προσέφεραν πολύ καλή θερμομόνωση και στεγανότητα.

Σήμερα στα πλαίσια της βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής οι πράσινες στέγες αποτελούν μια έξυπνη ιδέα με πολλαπλά οφέλη τόσο για το περιβάλλον όσο και για τους ιδιοκτήτες. Εκτός του ότι προσφέρουν θερμομόνωση και αντιπλημμυρική προστασία, αναβαθμίζουν την ποιότητα του αέρα και επηρεάζουν θετικά το μικροκλίμα των πόλεων.

Πυρηνική σύντηξη: η ενέργεια του μέλλοντος

Πιο κοντά από ποτέ φαίνεται να είναι σήμερα η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από πυρηνική σύντηξη. Σε αντίθεση με την πυρηνική σχάση με την οποία παράγεται μέχρι τώρα η πυρηνική ενέργεια, η σύντηξη δεν παράγει ούτε ραδιενεργά απόβλητα ούτε άνθρακα. Είναι, επομένως, μια πηγή ενέργειας φιλική προς το περιβάλλον που υπόσχεται να δώσει λύσεις στο πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής.

Μιμούμενοι τα άστρα οι θερμοπυρηνικοί αντιδραστήρες συγκρατούν στο κέντρο τους με τη βοήθεια ισχυρών μαγνητικών πεδίων ισότοπα υδρογόνου (2Η-3Η ). Χάρη στις τεράστιες θερμοκρασίες που αναπτύσσονται τα άτομα συγκρούονται με σωστή ταχύτητα και προσανατολισμό και πραγματοποιείται σύντηξη των πυρήνων τους. Προκύπτει, έτσι, ήλιο με 5 σωματίδια στον πυρήνα (2 πρωτόνια και 3 νετρόνια) το οποίο στη συνέχεια διασπάται. Από τη διάσπαση του ασταθούς ηλίου παράγεται He, ένα νετρόνιο και πολλή ενέργεια. Η ενέργεια στη συνέχεια μπορεί να μετατρέπεται σε ηλεκτρισμό.

Ανακύκλωση νερού & Αποθήκευση βρόχινου νερού

Η υπερθέρμανση του πλανήτη προκαλεί μείωση της ποσότητας του διαθέσιμου ύδατος και υποβάθμιση της ποιότητας του. Σε μια προσπάθεια αντιμετώπισης της συνέπειας αυτής έχουν τεθεί εδώ και χρόνια σε λειτουργία μεγάλες βιομηχανικές μονάδες αφαλάτωσης. Ωστόσο, ακόμα μία καινοτόμος ιδέα είναι η ανακύκλωση και η επαναχρησιμοποίηση του νερού. Ο βιολογικός καθαρισμός συμβάλλει σημαντικά στην εξοικονόμηση του νερού, αφού το νερό που υφίσταται επεξεργασία επαναχρησιμοποιείται στα καζανάκια και σε ανάγκες εκτός του σπιτιού, π.χ. πότισμα, πλύσιμο αυτοκινήτου.

Σε επίπεδο κατοικίας είναι δυνατή η άμεση επαναχρησιμοποίηση του νερού από το νιπτήρα, το νεροχύτη και την μπανιέρα στη λεκάνη της τουαλέτας. Είναι, επίσης, δυνατή η εγκατάσταση δεξαμενών συλλογής ομβρίων υδάτων υπογείως ή στην ταράτσα. Οι δεξαμενές αυτές φαίνεται να είναι πολύ χρήσιμες σε κτήρια, όπως σχολεία, ξενοδοχεία, εμπορικά κέντρα. Το βρόχινο νερό, όπως και το ανακυκλωμένο, δεν είναι πόσιμο. Χρησιμοποιείται για άρδευση, για πλύσιμο αυτοκινήτων, στην τουαλέτα και για πυροπροστασία.

Η Θεσσαλονίκη απέναντι στην κλιματική αλλαγή

Συμμετέχοντας στην παγκόσμια κοινότητα του  Climate KIC η Θεσσαλονίκη διοργάνωσε το 2016 το Climathon, ένα 24ωρο διαγωνιστικό εργαστήριο. Το Climathon, που πραγματοποιείται παράλληλα σε περισσότερες από 60 χώρες, στοχεύει στην ανάπτυξη λύσεων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Στην πόλη μας τέθηκαν προκλήσεις σχετικά με τον πολεοδομικό σχεδιασμό, τη στέγαση, τη χρήση νερού, την απομάκρυνση απορριμμάτων κ.α.

Σήμερα στα άμεσα σχέδια της πόλης περιλαμβάνεται η αναβάθμιση του αστικού πράσινου που προβλέπει την ανάπλαση πάρκων και τη δημιουργία πράσινων δωμάτων και στεγών. Πιο αναλυτικά σχεδιάζεται η διαμόρφωση φυτεμένων δωμάτων σε δημοτικές υπηρεσίες και σχολεία καθώς και προαυλίων με βιοκλιματικά κριτήρια στα τελευταία.

Κλείνοντας …

Η αλήθεια είναι πώς έχουμε ξαναβρεθεί δυο βήματα πριν το τέλος. Και είναι σίγουρα πολύ εύκολο να φτάσουμε ακόμα πιο κοντά. Τίποτα δεν έχει, όμως, τελειώσει. Στο χέρι μας είναι αν θα εκμεταλλευτούμε την τελευταία ευκαιρία που μας δίνει ο πλανήτης ή αν θα γυρίσουμε την πλάτη για ακόμη μια φορά.

 

Georgia Fotiadou

Φοιτήτρια ιατρικής εδώ! Αγαπώ την έντεχνη μουσική, τα αστυνομικά μυθιστορήματα και τη φυσική. Πιστεύω στη δύναμη της σκέψης και απολαμβάνω τις μικρές χαρές της ζωής.
Close Menu