Βερολίνο, μία πόλη, ένα κομμάτι ιστορίας

Βερολίνο, μία πόλη, ένα κομμάτι ιστορίας

Το Βερολίνο μοιάζει με ασπρόμαυρο τοπίο πίσω από ένα χρωματιστό φίλτρο. 

Αποτελεί μία πόλη αντιθέσεων που παρά την μεγάλη επένδυση στην ανοικοδόμηση, η βαριά του ιστορία γίνεται αισθητή. Εκεί κρύβεται όμως και η ομορφιά και το ενδιαφέρον του. Το Βερολίνο χαρακτηρίζεται από μία πολυμορφικότητα η οποία φτιάχνει ένα κράμα που ξυπνά ανάμεικτα συναισθήματα και δίνει επιλογές στους επισκέπτες του.

Περπατώντας στον δρόμο από την μία υπάρχει η αίσθηση πως σε κάθε γωνιά του κάτι εκτυλίσσεται, καλλιτεχνικά κινήματα, πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις. Από την άλλη υπάρχουν διάσπαρτα ψήγματα της ιστορίας του εικοστού αιώνα. Το ανατολικό στοιχείο και οι μνήμες της σύγχρονης ιστορίας συνυπάρχουν και πορεύονται παράλληλα με το σημερινό, προοδευτικό Βερολίνο. Εξαρτάται από τον επισκέπτη μέσα από ποιον φακό θα επιλέξει να το δει. Όντας σύμβολο αντιθέσεων με τόσο καθοριστικό ρόλο έχει σίγουρα ενδιαφέρον να εξερευνήσουμε την διπολική του φύση.

Μια σύγχρονη, ευρωπαϊκή μεγαλούπολη

Η πρωτεύουσα της Γερμανίας είναι προορισμός χιλιάδων επισκεπτών κάθε χρόνο. Πρόσφορο έδαφος για διασκέδαση, ψυχαγωγία, μόρφωση και νέες ιδέες. Γνωστό για την νυχτερινή του διασκέδαση το Βερολίνο δεν αποτελεί τυπική γερμανική ή ευρωπαϊκή πόλη του βορρά. Η νύχτα εκεί ξεκινάει τις μικρές ώρες. Μερικά από τα πιο γνωστά και θρυλικά clubs, που στεγάζονται συνήθως σε παλιά εργοστάσια, αποτελούν προορισμό για μεγάλο εύρος επισκεπτών.

Berghain. Ένα από τα διασημότερα club της Ευρώπης. Ο πορτιέρης είναι ένας από τους λίγους που έχουν προσωπικό ατζέντη. Λέγεται πως αν καταφέρεις και περάσεις από το επιλεκτικό βλέμμα του θα έχεις μια ξεχωριστή και μάλλον πρωτόγνωρη εμπειρία.

Αξιοθέατα και μουσεία για τα πάντα!

Η λίστα των μουσείων του Βερολίνου δίνει πολλές επιλογές. Άλλες δικαιώνουν την αναμονή και άλλες δίνουν λογική εξήγηση στον ενθουσιασμό των ξένων για τα ελληνικά μουσεία. Όπως σε κάθε πόλη με ιστορική σημασία όμως, εκτός από τα εκθέματα στις προθήκες, ενδιαφέρον έχουν οι γωνιές της πόλης που φιλοξένησαν την ιστορία.

Το μνημείο για τους Εβραίους του Ολοκαυτώματος. Σκοτεινό, άτεγκτο και απρόσωπο. Όπως η εξολόθρευση τους.

 

Το Νησί των Μουσείων ( Museuminsel ) συγκεντρώνει τα μουσεία με την μεγαλύτερη αναγνώριση και φήμη. Βρίσκεται στον Σπρέε, το ποτάμι που διασχίζει την πόλη, και φιλοξενεί πέντε μουσεία. Το Παλιό Μουσείο (Altes Museum), το Νέο Μουσείο (Neues Museum), την Παλαιά Εθνική Πινακοθήκη (Alte Nationalgalerie), το Μουσείο Μπόντε (Bode-Museum) και το Μουσείο της Περγάμου (Pergamonmuseum). Ο όγκος των εκθεμάτων και της πληροφορίας είναι μεγάλος. Με στοχευμένες κινήσεις όμως και ενημέρωση μπορεί κάποιος να αποκομίσει τα θετικά σε μια επίσκεψη.

Κάτω από την σκιά των μεγάλων μεταλλικών φτερών του αεροπλάνου στο μυαλό έρχεται η Luftwaffe, που σε κυριολεκτική μετάφραση είναι το όπλο του αέρα.

 

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει στην άλλη πλευρά της πόλης το Μουσείο Τεχνολογίας. Παρά τους πικρούς συνειρμούς αποτελεί ιστορικό γεγονός η συμβολή των Γερμανών επιστημόνων στην τεχνολογική εξέλιξη του περασμένου αιώνα. Εκεί έχουν καταγραφεί μελέτες που κατοχύρωσαν κάποιους από τους πρώτους αποδεδειγμένους καρκινογενείς παράγοντες, όπως το κάπνισμα, και αναπτύχθηκε η τεχνολογία για τα εκτινασσόμενα καθίσματα και τα αεριωθούμενα. Αφετηρία των συγκεκριμένων επιτευγμάτων ήταν η ευγονική και οι βομβαρδισμοί, να τα λέμε και αυτά.

Η ζωγραφιά #25 απεικονίζει τον Erich Honecker να φιλιέται με τον Leonid Brezhnev. Ο Honecker ήταν ο γενικός γραμματέας του σοσιαλιστικού κόμματος της Ανατολικής Γερμανίας από το 1971 μέχρι την πτώση του τείχους. Ο Brezhnev ήταν ο ομόλογος του στην Σοβιετική Ένωση από το 1964 μέχρι το 1982.

 

Το East Side Gallery κοσμείται πλέον από μια οργανωμένη προσπάθεια καλλιτεχνών με συμβολικά έργα. Εκτός από το τουριστικό του ενδιαφέρον, αποτελεί μνημείο του ψυχρού πολέμου. Θα θυμίζει σε όποιον το έζησε και θα μαθαίνει σε όποιον το επισκέπτεται τις μέρες του «Τείχους της Ντροπής».

Στο Βερολίνο υπάρχουν ανακατεμένα, ως ενθύμια, στοιχεία συντηρητισμού και καθεστωτισμού που πίσω από το τουριστικό τους ενδιαφέρον αποτελούν ορόσημα της ιστορίας του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού.

Λίγα χιλιόμετρα έξω από το Βερολίνο μπορεί να επισκεφθεί κανείς το στρατόπεδο συγκέντρωσης Sachsenhausen. Ήταν ένα από τα πρώτα στρατόπεδα που λειτούργησαν στην χιτλερική Γερμανία. Στο όχι και τόσο γνωστό αυτό στρατόπεδο στέλνονταν σωματικά και νοητικά ανάπηροι, ομοφυλόφιλοι και γενικότερα κοινωνικές ομάδες θύματα της παράνοιας-εχθροί της άριας φυλής.

Η διαδρομή δοκιμών για στρατιωτικές μπότες στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Sachsenhausen. Οι φυλακισμένοι που είχαν τεθεί στο «Schuhläuferkommando» ή στη μονάδα υποδημάτων, έπρεπε να ακολουθήσουν την πορεία αυτή για πολλές ημέρες, ουσιαστικά μέχρι το θάνατό τους. Οι Rosa Winkel ήταν φυλακισμένοι που τέθηκαν σε αυτή τη συγκεκριμένη μονάδα σε μεγάλους αριθμούς. Επρόκειτο για ομοφυλόφιλους που στα ναζιστικά στρατόπεδα έφεραν ένα ροζ τρίγωνο ως άλλο άστρο του Δαυίδ.

 

Το Ράιχσταγκ (Reichstag) είναι το κτήριο που στεγάζει το Γερμανικό ομοσπονδιακό κοινοβούλιο (Bundestag) στο Βερολίνο. Από το 1999, που εγκαινιάστηκε το κτήριο ως σήμερα, 18 εκατομμύρια άνθρωποι το έχουν επισκεφθεί για να θαυμάσουν τον θόλο και το μικρό μουσείο που έχει δημιουργηθεί μέσα σε αυτόν.

Το χρονικό της πόλης

Πως δημιουργήθηκε και δομήθηκε λοιπόν η συντηρητική φύση του Βερολίνου μέσα από μια διαδρομή ανάμεσα σε δύο παγκόσμιους πολέμους, τον ναζισμό και τον κομμουνισμό;

Από τον Πρώτο Παγκόσμιο στην περίοδο του μεσοπολέμου και την άνοδο του ναζισμού

Από το 1918 μέχρι το 1939, ήταν μία περίοδος όπου ο κίνδυνος που ελλόχευε για την Ευρώπη πασπαλισμένος με παρακμή και παραμορφωμένος αργότερα από μεταλλαγμένη δόξα αντικατοπτριζόταν στο Βερολίνο. Η γερμανική πρωτεύουσα δεν διέφερε από τις υπόλοιπες της Ευρώπης εκείνη την περίοδο του μεσοπολέμου. Ο ιστός της είχε υφανθεί σε μεγάλο βαθμό από φτωχογειτονιές και οι πληθυσμοί βίωναν μια συντηρητική κατάσταση ανέχειας. Η όψη της πόλης εκπέμπει την παραίσθηση και τον φόβο υπό φασιστικό καθεστώς.

Beelitz Hospital. Μια ώρα περίπου από το κέντρο του Βερολίνου βρίσκεται το μυθικό πλέον εγκαταλελειμμένο σανατόριο . Απαρτίζεται από περισσότερα από 60 κτήρια και είναι δημοφιλής προορισμός εξερεύνησης.

Η Πτώση και η Παράδοση

Με την είσοδο των συμμάχων και των σοβιετικών η βομβαρδισμένη πόλη παγώνει και κατακερματίζεται ως η καρδιά του ηττημένου. Χωρίζεται σε τέσσερις τομείς, τον γαλλικό, τον βρετανικό, τον αμερικάνικο και τον σοβιετικό. Οι τρεις πρώτοι αποτελούν το δυτικό κομμάτι της πόλης. Το Βερολίνο παρά τον διαμελισμό του σε ανατολικούς και δυτικούς βρίσκεται στην καρδιά της ανατολικής Γερμανίας. Η ανατολική κυβέρνηση δεν τηρεί την συμφωνία που θέλει την πόλη ουδέτερη ζώνη. Ορίζει το Ανατολικό Βερολίνο πρωτεύουσα της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας (DDR – Deutsche Demokratische Republik). 

Ανοιχτά σύνορα Ανατολής-Δύσης στην καρδιά της «σοσιαλιστικής Γερμανίας»

Από το 1949 μέχρι το 1961 δημιουργείται και διατηρείται μια ιδιόμορφη κατάσταση συνύπαρξης. Η δύση προσπαθεί να ανακάμψει και να ακολουθήσει τις εξελίξεις ανακτώντας δύναμη ενώ η ανατολή ενισχύει το καθεστώς της με την εγκαθίδρυση του δογματισμού. Οι οικονομικές συναλλαγές ήταν μέρος αυτής της συνύπαρξης. Πολλοί κάτοικοι εργάζονταν στο δυτικό μέρος της πόλης με καλύτερες απολαβές και ζούσαν στο ανατολικό όπου η ζωή ήταν φθηνότερη. Η μεγάλη τάση φυγής όμως οδήγησε το ανατολικό καθεστώς στην ύψωση του «αντιφασιστικού τείχους προστασίας» όπως το ονόμασαν.

Εν μία νυκτί, μια απόσταση 45 χιλιομέτρων χωρίστηκε από ένα τσιμεντένιο τείχος φτιαγμένο από προκατασκευασμένα τμήματα που ενώνονταν. Στην πραγματικότητα το τελικό αποτέλεσμα ήταν πολύ πιο πολύπλοκο από έναν τοίχο.

Οι Γερμανοί για ακόμα μία φορά στην ιστορία τους απέδειξαν μεγάλη ευρηματικότητα σε πολλούς τομείς. Χρησιμοποίησαν παγίδες, συναγερμούς και εμπόδια που δημιουργήθηκαν ακριβώς για αυτόν τον σκοπό, να χωρίσουν μια πόλη. Ευρηματικότητα που δεν ήταν όμως μονομερής. Οι πολίτες της ΛΔΓ χρησιμοποίησαν ότι μέσο είχαν για την διαφυγή τους. Ευφάνταστες μετατροπές αυτοκινήτων και σήραγγες που άνοιξαν με τα χέρια εκτιμάται ότι βοήθησαν γύρω στους 5.000 ανθρώπους να αποδράσουν στην δύση. Το μεγαλύτερο εμπόδιο που ίσως είχαν να ξεπεράσουν ήταν η Στάζι.

Haus der Statistik. Το κτήριο της στατιστικής υπηρεσίας της ΛΔΓ. Ή με απλά λόγια εκεί που κρατούσαν τους φακέλους των πολιτών. Σήμερα είναι εγκαταλελειμμένο και φυλασσόμενο.

 

«Εχθρός είναι όποιος σκέφτεται διαφορετικά». Μια ταινία με αυτή την φράση, ως άλλη crime scene, κοσμούσε κατά μήκος τους τοίχους του εσωτερικού του κτηρίου.

Η μυστική αστυνομία ή αλλιώς Κρατική Ασφάλεια (Staatssicherheit) είχε στρατολογήσει πάνω από 90.000 πράκτορες και 120.000 πληροφοριοδότες σε όλη την Γερμανία. Η σύγκριση με την Κεστάπο που είχε 9.000 πράκτορες δείχνει την κλιμάκωση της τρομοκρατίας.

Στην προσπάθεια τους να ξεφύγουν σκοτώθηκαν τουλάχιστον 140 άνθρωποι. Η Στάζι με ένα αξιοζήλευτο, από κάθε απολυταρχικό καθεστώς, δίκτυο καταπατούσε καθημερινά τα δικαιώματα και την ελευθερία σε όλη την Ανατολική Γερμανία. Οι φυλακές ήταν γεμάτες με ανθρώπους που τους βάρυναν ποικίλες κατηγορίες: υποψίες διαφυγής, άρνηση για κατασκοπία και συνεργασία, πολιτικά πιστεύω και γενικά αντίθεση στις κοινωνικές συμβάσεις που είχαν επιβληθεί ανατολικά από το Σιδηρούν Παραπέτασμα. Επειδή όμως οι φυλακές γέμιζαν γρήγορα και η κυβέρνηση είχε ανάγκη από χρήματα, πουλούσε μετά από κάποια χρόνια τους κρατουμένους στην δύση.

 

Οι 4 διαδοχικές εκδόσεις του Trabant που παρήχθησαν επί 27 χρόνια ήταν η απάντηση της ανατολής στο δυτικό Volkswagen Beetle. Ουσιαστικά αποτελούσε την μοναδική επιλογή των ανατολικογερμανών λόγω του χαμηλού του κόστους. Η κυβέρνηση επέμενε στην διατήρηση του συγκεκριμένου ντιζάιν για ιδεολογικούς λόγους κυρίως, για τους οποίους ήταν ενάντια στην απόκτηση πιο σύγχρονων αυτοκινήτων από τις λαϊκές μάζες.

Fall der Mauer!

Η πτώση του Τείχους ήρθε το 1989. Η αποδυνάμωση της σοβιετικής ένωσης, η περεστρόικα του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, καθώς και οι συνεχείς προσπάθειες των ανατολικογερμανών που οργάνωναν διαδηλώσεις, οδήγησαν την 9 Νοεμβρίου στην πτώση του Τείχους της Ντροπής. Πολίτες κάθε κοινωνικής ομάδας όρμησαν και γκρέμισαν το τσιμεντένιο σύμβολο με βαριοπούλες, φτυάρια αλλά και τα γυμνά τους χέρια. Η επανένωση ήταν πραγματικότητα. Τα μέσα μετέδιδαν το γεγονός που ήρθε τόσο ξαφνικά και θα έλεγε κανείς ότι εν μέρει οφειλόταν στην ασυνεννοησία των μελών της κυβέρνησης, στην έλλειψη κοινής γραμμής και στην προσπάθεια των φρουρών να αποφύγουν και άλλα θύματα.

Στον απόηχο των Γεγονότων

Η Γερμανία αποτέλεσε μια προσομοίωση της Ευρώπης του διχασμού ανάμεσα σε ανατολή και δύση προβαλλόμενη σε μία χώρα. Το Βερολίνο είναι το σύμβολο του Ψυχρού Πολέμου και κυρίαρχο παράδειγμα της πόλωσης, της ανελευθερίας και του φανατισμού των ολοκληρωτικών καθεστώτων.

Πολλά εκατομμύρια και επιμελείς ενέργειες προσπάθησαν να επουλώσουν τις πληγές του Βερολίνου. Υπάρχουν όμως ακόμα γωνιές, και δεν εννοώ τα οργανωμένα μνημεία, στους δρόμους της πόλης που μαρτυρούν σε ποια πλευρά της πόλης ήταν. Άχρωμα και συντηρητικά σημεία που θυμίζουν μέρες φόβου, κατασκοπίας και τρομοκρατίας όχι μόνο στους Βερολινέζους και τους Γερμανούς αλλά και σε όλο στον σύγχρονο δυτικό πολιτισμό.

Αναβιώνοντας την ιστορία μέσα από την τέχνη

Μέσα που τόσο είχαν καταπιεστεί κατά την διάρκεια του πολέμου, και στην συνέχεια υπό το καθεστώς του «σοσιαλισμού», έρχονται να περιγράψουν τις εποχές που πέρασαν πάνω από μια πόλη, ένα έθνος και μια ήπειρο.

Η μαύρη ιστορία της Γερμανίας είναι πηγή καλλιτεχνικής και ιστορικής έμπνευσης για τον κινηματογράφο. Πιο συγκεκριμένα για όσα διαδραματίστηκαν στο Βερολίνο αξιοσημείωτα έργα είναι :

  • Αντίο, Λένιν του Wolfgang Becker
  • Οι ζωές των άλλων (Das Leben Der Anderen) του  Florian Henckel von Donnersmarck
  • The Serpent’s Egg του Ingmar Bergman
  • Berlin Alexanderplatz του Rainer Werner Fassbinder
  • Η γέφυρα των κατασκόπων του Steven Spielberg

Ένα χαρακτηριστικό των μεγάλων διαχρονικών έργων είναι η προσαρμοστηκότητα τους στον χωροχρόνο. Λογικά λοιπόν θα μπορούσαμε να τοποθετήσουμε το Βερολίνο στην μέση ενός οργουελικού σκηνικού. Ένας συνδιασμός σοσιαλιστικής/σοβιετικής κατοχής και υπό παρακολούθηση τρομοκρατίας.

Σταθερά στον χώρο περιγράφουν διάφορες χρονικές στιγμές βιβλία όπως το Αντίο Βερολίνο του Cristopher Isherwood, Μόνος στο Βερολίνο του Hans Fallada, Berlin Alexanderplatz του Alfred Döblin και οι Βιολέτες του Μαρτίου του Phillip Kerr . Εμφανές το θέμα σε όλα τους.

Ανατολικά της δύσης τα μουσικά όργανα ήταν δυσεύρετα και οι μουσικοί κρύβονταν πίσω από μια δουλειά άλλοθι. Δυτικά, ανάμεσα στο 1976-1979 ο Βρετανός David Bowie σε ένα διαμέρισμα του Βερολίνου μαζί με τον συγκάτοικο του Iggy Pop ηχογράφησε 3 δίσκους. Σύμβολο για την πόλη το Heroes. Ένα τραγούδι για ένα ζευγάρι, όπως τόσα άλλα εκείνη την εποχή, που το χώριζαν το τσιμέντο και τα συρματοπλέγματα του καθεστώτος. Το τραγούδι κυκλοφόρησε και στα γερμανικά με τίτλο Helden από τον Till Lindemann των ανατολικογερμανών Rammstein και τους Apocaliptica. Οι Sex Pistols με την σειρά τους μας χάρισαν το Holidays in the Sun. Σε μια συναυλία γιορτή (πριν αρχίσουν να λένε πως είναι η τελευταία) οι Scorpions έπαιξαν με την φιλαρμονική ορχήστρα του Βερολίνου το Wind of Change. Τέλος, η Nina Hagen πρόσθεσε στην λίστα το Auf’m Bahnhof Zoo.

Απολυταρχικά καθεστώτα, τρομοκρατία και Ευρώπη σήμερα

Κατά την δύση του 20ου αιώνα η Ευρώπη αποχαιρέτησε ένα καθεστώς που λειτουργούσε υπό το κράτος του φόβου και μπήκε δυναμικά στην νέα χιλιετία. Αυτή η σελίδα έμοιαζε να έχει γυρίσει πια για την δύση. Σήμερα όμως η γηραιά ήπειρος βιώνει μια κατάσταση ξένη για τους σύγχρονους μας. Σενάρια τα οποία έμοιαζαν μακρινά. Είτε επειδή νομίζαμε ότι άνηκαν στην ιστορία μας είτε επειδή τα βλέπαμε από την τηλεόραση στην άλλη πλευρά του ωκεανού, εμφανίστηκαν και πάλι. Δεν μιλάμε βέβαια για την φονταμενταλιστική και συσκοτισμένη ανατολή, εκεί ο χρόνος έχει σταματήσει κάπου στον μεσαίωνα με πινελιές σύγχρονων όπλων.

Η άνοδος του λαϊκισμού και η άνθιση της συνωμοσιολογίας έδωσε πρόσφορο έδαφος στην στρατολόγηση και την επέκταση θρησκευτικών οργανώσεων που δεν οδήγησαν λίγες φορές σε πολύνεκρες επιθέσεις. Και μπορεί η γενική ειρήνη που βιώνουμε τα τελευταία χρόνια στην δύση να είναι αποτέλεσμα της τεχνολογικής ανάπτυξης, της επικοινωνίας και των οικονομικών συμφερόντων αλλά ο άνθρωπος μέσα από τον δογματισμό βρίσκει τον τρόπο να ξυπνήσει τα άγρια ένστικτα των αμαθών μαζών. Πίσω από το οχυρό του κράτους, της θρησκείας ή οποιουδήποτε τεχνητού θεσμού που μαζί με τον λαϊκισμό έχουν πάρει τα πάνω τους μπορούν να κρυφτούν κίνδυνοι που πιστεύαμε πως είχαμε, αν όχι εξαλείψει, τουλάχιστον περιορίσει.

TED Talks

Η προπαγάνδα και η παραπληροφόριση ήταν πάντα το κυρίαρχο όπλο κάθε δυνάστη. Η Στάζι φρόντισε να πείσει την απαιτούμενη μερίδα πολιτών πως η δύση ήταν ο εχθρός του σοσιαλισμού και τα τείχη τους προστάτευαν από τους έξω ενώ στην πραγματικότητα τους κρατούσαν μέσα. Άλλοι πίστεψαν πως παράδεισος είναι ένα κλειστό σοσιαλιστικό σύστημα και άλλοι η Δύση. Η τρομοκρατία και η προπαγάνδα οδηγούν στην διαστρέβλωση της πραγματικότητας.

Για ένα νέο εργαλείο απέναντι στην προπαγάνδα και την ρητορική μίσους έρχεται στην TED να μας ενημερώσει η Yasmin Green με την ομιλία της «How Technology can fight extremism and online harassment». Αναπτύσσει την σκέψη και την δομή πίσω από την εκμετάλλευση της τεχνολογίας προς όφελος της ειρήνης. Την ίδια στιγμή που γνωρίζουμε καλά πως το ίντερνετ έχει βοηθήσει πολύ στην εξάπλωση και την οργάνωση της τρομοκρατίας.  Η Jigsaw αναπτύσσει μοντέλα μηχανικής μάθησης που καταλαβαίνουν την συναισθηματική επίπτωση της γλώσσας. Σε συνεργασία με γνωστές σελίδες, ιστολόγια, μηχανές αναζήτησης και γενικά διαδικτυακές κοινότητες εξάπλωσης ειδήσεων και ιδεών όπως η Google και οι New York Times προσπαθούν να εφαρμόσουν τα θετικά της επιστήμης καταπολεμώντας όσα μετέτρεψαν σε αρνητικά εγκληματίες, δικτάτορες και τρομοκράτες.

Η ανθρωπότητα χωρίζεται από σύνορα και χαρακτηριστικά, διαμορφώνει συνήθειες και συμπεριφορές. Οι καταστάσεις που δημιουργούμε μπορεί να επηρεάζονται από όλα αυτά τα επίκτητα. Δεν παύουν όμως να ξεκινούν από το κοινό χαρακτηριστικό όλων μας, ότι είμαστε άνθρωποι. Το κράτος, τα χρήματα, οι θρησκείες, η απολυταρχία, η τρομοκρατία είναι ανθρώπινες επινοήσεις. Ανθρώπινο δικαίωμα είναι η ελευθερία, η αγάπη και η ευζωία. Ας τα υπερασπιστούμε λοιπόν ενάντια σε κάθε κίνδυνο με βασικό όπλο τον ανθρωπισμό μας.

Ich, ich glaub das zu träumen
Die Mauer im Rücken war kalt

Μάρθα Κωταΐδου

Φοιτήτρια Πληροφορικής στο Αριστοτέλειο. Ενδιαφέροντα ο κινηματογράφος, η μουσική, τα βιβλία και τα ταξίδια. Κύριο μέσο έκφρασης το γράψιμο. Θέλω να πιστεύω πως όλα μεταβάλλονται και εξελίσσονται.
Close Menu