Έρωτας και Εγκέφαλος: Είναι όντως στο μυαλό!

Έρωτας και Εγκέφαλος: Είναι όντως στο μυαλό!

Ο έρωτας αποτελεί ένα ζήτημα που ανέκαθεν προβλημάτιζε τους ανθρώπους. Τραγούδια, λογοτεχνικά κείμενα, ποιήματα, ταινίες και δεν έχει τέλος. Γνωστός σε όλους, ανεξέλεγκτος και κάθε φόρα πρωτόγνωρος, κάνει κάθε εμπειρία να ξεχωρίζει από οποιαδήποτε άλλη. Παρά την εμπειρία ενός στον έρωτα, κάθε φορά που κάποιος ερωτεύεται φαίνεται να παρουσιάζει παρόμοια συμπτώματα και συμπεριφορές ακριβώς όπως την πρώτη φορά. Η αδυναμία ελέγχου τόσο του σώματος, όσο και της συμπεριφοράς αρχίζει να γίνεται εμφανής. Ποια είναι όμως η επιστημονική εξήγηση για αυτό το φαινόμενο; Μήπως μπορούμε να επιλέξουμε τον έρωτα ή μάλλον πρέπει να συμφιλιωθούμε με την σκέψη ότι δεν φέρουμε ευθύνη για την παρουσία του;

Είναι όντως χημεία

Σαφώς, παράγοντες όπως η ανατροφή, η κοινωνική θέση και η εξωτερική εμφάνιση (αφού στον άνθρωπο αρέσει η συμμετρία), διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην επιλογή του ατόμου που θα ερωτευτεί κανείς. Ωστόσο, αρκούν αυτά προκειμένου να έχει ένας εξωτερικός παράγοντας, δηλαδή το άτομο «πόθου», τέτοια επίδραση στον ανθρώπινο εγκέφαλο και την χημική του σύνθεση;

Πώς ερωτεύεται ο εγκέφαλος;

Τα γνωστά «συμπτώματα έρωτα», δεν αποτελούν κάποιο τυχαίο μοτίβο, ένα απλό πολυφορεμένο κλισέ που παρατηρείται στην λογοτεχνία, τους μουσικούς στίχους και τις ταινίες. Η εφίδρωση της παλάμης, η αύξηση των παλμών, ο κόμπος στο στομάχι συνιστούν μόνο μερικά από αυτά. Ως γνωστόν, καμία αντίδραση του σώματος δεν είναι τυχαία. Καθεμία από αυτές προέρχεται από κάποια εντολή του εγκεφάλου, η οποία βασίζεται σε ερεθίσματα είτε από εσωτερικούς, είτε από εξωτερικούς παράγοντες.

Ο έρωτας, λοιπόν, προκαλεί διάφορες αλλαγές στην χημική σύσταση του εγκεφάλου, και σε ολόκληρο τον οργανισμό του ανθρώπου γενικότερα. Για παράδειγμα, η νορεπινεφρίνη ενεργοποιεί την παραγωγή αδρεναλίνης, η οποία με τη σειρά της προκαλεί τους χτύπους της καρδιάς να αυξάνονται και τις παλάμες να ιδρώνουν. Ακόμη, η απελευθέρωση της ντοπαμίνης ευθύνεται για τα συναισθήματα ευφορίας και ενθουσιασμού. Επιπλέον, η σεροτονίνη προκαλεί άγχος και τους λεγόμενους «κόμπους»-«πεταλούδες» στο στομάχι.

Τέλος, είναι αποδεδειγμένο το γεγονός ότι οποιαδήποτε σωματική επαφή, από μια αγκαλιά έως και τη σεξουαλική επαφή, προκαλεί την αύξηση παραγωγής την οξυτοκίνης, γνωστή και ως «η ορμόνη της αγάπης». Με τον τρόπο αυτό, δημιουργείται η αίσθηση εμπιστοσύνης, εγγύτητας και σύνδεσης μεταξύ των δύο ατόμων. Μάλιστα, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι

η οξυτοκίνη εμφανίζεται σε μεγάλες ποσότητες κατά τη διάρκεια του τοκετού, δημιουργώντας τα παραπάνω αισθήματα μεταξύ της μητέρας και του εμβρύου.

Παρομοιώσεις με εθισμένους, μεθυσμένους και… ψυχαναγκαστικούς

Όλες αυτές οι φράσεις, οι παρομοιώσεις του έρωτα με ναρκωτικό, οι εμμονικές σκέψεις, οι ασυνήθιστες συμπεριφορές, θυμίζουν καταστάσεις που τελικά σχετίζονται με τις ενέργειες του εγκεφάλου ενός ερωτευμένου. Πράγματι, οι ουσίες που προαναφέρθηκαν, παρατηρούνται και στον εγκέφαλο κάποιου χρήστη ουσιών, έπειτα από την κατανάλωση δόσης. Γι’ αυτό, άλλωστε, υπάρχουν αρκετά κοινά σημεία στις συμπεριφορές εθισμένων και ερωτευμένων. Η επικέντρωση της σκέψης γύρω από το αντικείμενο πόθου και η ικανοποίηση έπειτα από οποιαδήποτε «δόση», αποτελούν μόνο μερικά από αυτά. Ακόμη, η αύξηση τεστοστερόνης στην γυναικείο οργανισμό συχνά προκαλεί ευέξαπτες συμπεριφορές, ακριβώς όπως παρατηρούνται και σε ορισμένα άτομα έπειτα από κατανάλωση ποσότητας αλκοόλ.

Η λίστα συνεχίζεται, προσθέτοντας τον χαρακτήρα ενός ατόμου με ψυχαναγκασμό. Ποιος λοιπόν ευθύνεται για την μικρή(;) εμμονή στην αρχή; Η σεροτονίνη. Η σεροτονίνη αποτελεί θεμελιώδη ουσία του έρωτα, διότι καθίσταται υπεύθυνη για όλες αυτές τις non-stop σκέψεις. Δεν είναι λίγες οι φορές που παρατηρούνται αλλαγές στον τρόπο σκέψης, από τα πρώτα κιόλας στάδια του έρωτα. Μάλιστα, πείραμα στην Πίζα μελέτησε 20 ζευγάρια σε πρώιμο στάδιο (ερωτευμένα για λιγότερο από έξι μήνες), προσπαθώντας να συμπεράνει αν οι μηχανισμοί του εγκεφάλου που ευθύνονται για τις «εμμονικές» σκέψεις συσχετίζονται με τους μηχανισμούς σε κατάσταση ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής (OCD). Πράγματι,

η ανάλυση αίματος απέδειξε ότι τα ποσοστά σεροτονίνης των ερωτευμένων ήταν παρόμοια με τα χαμηλά επίπεδα ασθενών ψυχαναγκαστικής διαταραχής.

Πώς ο εγκέφαλος ξεπερνά τον έρωτα;

Συνεπώς, δίκαια μπορούμε να συμφωνήσουμε με όσους ισχυρίζονται πως ο έρωτας είναι «πάθηση».  Μήπως, ωστόσο, υπάρχει «γιατρικό»; Στην διαδικασία να ξεπεράσει κάποιος έναν έρωτα, οι ορμόνες που προαναφέρθηκαν επιστρέφουν στα φυσιολογικά τους επίπεδα. Βέβαια, αυτή η φάση δεν αναφέρεται απαραίτητα στην απόλυτη απώλεια των αισθημάτων, αλλά στην απώλεια του πρώιμου ενθουσιασμού. Σε αυτό το στάδιο, επικρατεί μία περισσότερο ρεαλιστική προσέγγιση της κατάστασης, που συνδέεται με την αναγνώριση των ελαττωμάτων του συντρόφου. Παρ’όλα αυτά, υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους μπορεί να προκληθεί αύξηση της ντοπαμίνης στον εγκέφαλο, προκειμένου να διατηρηθεί ο ενθουσιασμός σε κάποιο επίπεδο.

Είναι σημαντικά ενδιαφέρον το γεγονός ότι η επιστροφή αυτή στα φυσιολογικά επίπεδα δεν είναι πάντοτε σίγουρη. Έρευνα μελέτησε άτομα σε μακροχρόνιους δεσμούς, διάρκειας 25 ετών ή άνω, που ισχυρίζονται πως είναι ακόμη ερωτευμένα. Με τη χρήση του Λειτουργικού Μαγνητικού Τομογράφου (fMRI), ενός μηχανήματος ικανού να ερευνήσει την δραστηριότητα του εγκεφάλου, τα αποτελέσματα ήταν ξεκάθαρα. Πράγματι, ακόμη και 25 χρόνια μετά, οι ενέργειες ήταν οι ίδιες που θα παρατηρούσε κανείς στον εγκέφαλο οποιουδήποτε ερωτευμένου.

Συνεπώς, όπως οποιαδήποτε ψυχική ασθένεια, έτσι και ο έρωτας, αποτελεί μία αντίδραση του οργανισμού που δύσκολα ελέγχεται, τουλάχιστον σύμφωνα με τα τωρινά δεδομένα. Το μοναδικό σίγουρο συμπέρασμα είναι πως, τελικά, όλα είναι στο μυαλό…

Zenia Papadopoulou

Φοιτήτρια Εφαρμοσμένης Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. Αγαπώ το θέατρο, τη λογοτεχνία και το καλοκαίρι. Πιστεύω ότι η επικοινωνία και ο λόγος αποτελούν το κλειδί για την υγιή λειτουργία οποιασδήποτε κοινωνικής ομάδας ή ανθρώπινης σχέσης.
Close Menu